(326) 



verandering van weder, zondiging in den leefregel, ver- 

 moeijing, bloodletting aan onzuivere lucht, vochtige 

 huizen , enz. , dezelve konden voortbrengen. 



7. Onderfcheidene gemoedsaandoeningen. 



Armoede , verminderde welvaart , ommoediging , ja al- 

 les wat verflagenheid des gemoeds kon veroorzaken , als 

 luiden der klokken , lijkftaatfien , fluiten der huizen, dra- 

 gcn van rouw , enz., welke zoowel op hen, die begin- 

 nen ziek te worden , van eenen nadeeligen invloed zijn 

 en als deprimerende oorzaak werkt tot het bieden van 

 minderen wederftand aan het vermogen der ziekte , als 

 op hen , die nog gezond zijn , door hen vatbaarder te 

 maken voor het aannemen der algemeen werkende en on- 

 dcrfcheidene ziekteoorzaken. 



De eenige oorzaak der terugvallen beftond fomwijlcn 

 in eene niet geachte kleinigheid ; de waarneming van ze- 

 kere kerkelijke voorfchriften was er dikwijls de eenige 

 oorzaak van. Bijgeloof en vooroordeel heiligden deze 

 gebruiken of gewoonten 5 waartegen redenering nutteloos 

 was. (*) 



Naar gelang eene dezer genoemde oorzaken meerder op 

 onze lijders werkte, waren ook recidiven menigvuldi- 

 ger. Maar wanneer 9 hetgeen niet zelden het geval was, 

 meerdcre derzelve te zamen liepen , wanneer wij als ge- 

 legenheidsoorzaak daarbij voegen het moeijelijk en werk- 

 zaam leven , hetwelk ook zelfs teedere en gevoelige, 

 onder de herftelde nog mauwelijks te tellen , menfchen 

 genoodzaakt waren te leiden , om , bij gebrek van bedien- 

 den , zich en de hunnen van het noodzakelijke te voor- 



zien, 



(*) Hippocrates Magazyn t. a. p., bl. 204, 215. BANGA,bl.39 



