(150) 
hoeveelheid zand door menschen handen herwaarts over- 
gebragt is geworden, om vastheid te geven aan den zoo 
ligt wegslaanden meermolm. Men vindt dit zand dan ook 
niet anders dan langs den oever, en juist op plaatsen, 
waar zijn oorsprong uit zandstortingen zeer wel te ver- 
klaren is. 
Uit het bestaan van deze drie hoofdsoorten van gron- 
den, zeezand, klei (waarschijnlijk rivierklei) en veen, leidt 
de spreker, omtrent het ontstaan van den bodem van het 
Haarlemmermeer de volgende gevolgtrekkingen af: 
Door het zamenhangen van dit zeezand met datgene 
wat den ondergrond te Amsterdam en van geheel Noord- 
Holland, langs het Noord-Hollandsche kanaal althans, vormt, 
en tevens met den ondergrond van de duinen bij Haarlem, 
moet men vooronderstellen, dat deze geheele streek eenmaal 
met zeewater bedekt is geweest. En dat men hier aan de 
zee zelve, en niet aan eene binnenzee moet denken, althans 
aan eene zandbank, die regtstreeks met de zee in verband 
stond en nog niet overheerscht werd door Rijnwater, kan 
worden afgeleid uit het veelvuldig voorkomen van Cardium 
edule en andere zeeschelpen, welke men tegenwoordig nog 
op de naburige kusten, te Zandvoort en elders, aantreft. 
De boorput te Purmerende heeft, onder anderen, ook eene 
geheel gave schaal opgeleverd van Ostrea hippopus, die als 
een bewoner van de zee, en niet van brak water bekend 
staat. 
Wanneer men nu vooronderstelt dat de rij zeedvinen, die 
zich thans tot nabij den westelijken oever van het Haar- 
lemmermeer uitstrekken, in die tijden veel meer westelijk 
gelegen hebben, nabij de plaats waar zich thans de Bree- 
veertien bevindt b.v., dan is er overvloedig ruimte voorhan- 
den geweest, om het aanwezen van eene zee, tusschen deze 
duinen en de oostelijk hoog oprijzende diluviale gronden, 
aan te nemen. Zeer veel pleit er overigens, voor de voor- 
