(339 ) 
het algemeen vaststellen, dat men zich min of meer uit- 
sluitend heeft bezig gehouden met de, bij den mensch 
voorkomende werktuigen, tot de hoornvorming behoorende ; 
dat is te zeggen, het haar en de nagels van den mensch, 
Men neemt algemeen aan, dat de vorming van nieuwe 
hoorncellen steeds aan den wortel der matrix plaats heeft. 
Bij de nagels van den mensch is deze voortgang zoo als 
iedereen weet, bij verwondingen zeer duidelijk waar te 
nemen. Bij de vederen daarentegen begint de regeneratie 
niet zelden in het midden of aan de punt, en evenzoo 
vertoonen zich in vele gevallen daar het eerst de nieuwe 
kleuren. Dit heeft ook plaats met den bek van sommige 
vogels, zoo als bijv. het lijstermannetje, die eerst aan de 
punt en dan aan den wortel geel wordt. Eene andere 
vraag is die, op welke wijze de verandering van kleur in 
de werktuigen, tot de hoornvorming behoorende, plaats 
heeft. De verklaring van het verbleeken der kleuren zal 
wel weinig moeijelijkheden hebben. Körtiker *) zegt, dat 
dit verschijnsel voornamelijk berust „in einer Entfürbung 
der Rinde, weniger des fast ungefärbten Markes.’ Dat het 
verkleuren dikwijls aan de punt der haren begint, is een 
bekend feit. Moeijelijk valt het daarentegen te bewijzen, 
hoe de nieuwe, in vele gevallen zeer fraaije kleuren in 
voornoemde werktuigen ontstaan. Mag men vooronderstel- 
len, dat het oude pigment, zelve van kleur verandert; of 
dat er nieuw pigment in de reeds gevormde cellen ge- 
voerd wordt; of dut er nieuwe cellen boven de oude ge- 
deponeerd worden ; of moet men, zoo als het natuurlijker 
schijnt te zijn, aannemen, dat de oude cellen geheel afge- 
stooten, en er nieuwe, tevens met het nieuwe pigment, 
gevormd worden. Dit zijn vragen, welke wij slechts op- 
*) Mikroskopische Anatomie 1850, I, p. 150, 
