$4 DE KUNST, ALS VEREENIGSTER DERZ1NNELIJKE 



voel zijne geheele ziel in beweging; inwendig treft 

 en fchokt het zijne fpieren en zenuwen, en doet 

 hem in eenen ftroom van aangename gewaarwordin- 

 gen baden. Dit gevoel, hetwelk zinnelijke gewaar- 

 wordingen met bovenzinnelijke denkbeelden veree- 

 nigt; dit gevoel is het dat den mensch reeds de 

 vereeniging van ftof en hetgeen wij het onftoffe- 

 lijke noemen , ontwaren doet. 



Maar dit gevoel wil hij (even als zijne denkbeel- 

 den, welke hij door woorden, klanken en uiterlijke 

 teekenen aan anderen overbrengt) naar buiten uit- 

 zetten en aan anderen mededeelen: hij poogt, 

 herhaalt die poging, hij zoekt naar middelen, 

 hij vindt die , en het is dat pogen en vinden , 

 hetwelk zich voor onzen weetlust openbaart in 

 de kunst* 



Het woord zelve fchildert ons iets te zamenge- 

 ftelds; iets dat in de medewerking van verfchil- 

 lende krachten beftaat en verfchillende zaken en 

 voorwerpen opneemt. Wanneer wij gelooven dat 

 er tot de vinding en zamenftelling van iets vele 

 pogingen van ligchaam en geest moeten vereenigd 

 worden , dan noemen wij zoo iets gewoonlijk kunftig. 

 Hoe meer nu zoo iets onze verwond-ering gaan- 

 de maakt , en er meer de vrije werking van den 

 geest in doorflraalt , wordt het ons belangrijker, ja 

 doet het ons fomtijds verbaasd en opgetogen ftaan. 

 Van daar dat wij meer gevoelen dan verklaren kun- 

 nen, wat kunst is: terwijl onze eigen vrije zelfs- 

 bewustheid ons levendig doet bezeffen , dat er tot 

 de kunst, meer dan natuur, meer dan eene naauw- 



keu- 



