J DEN STAAT DER LETTEREN IN EUROPA. 85 



gelegen, dat de ontalli}ke vluchtelingen van het 

 van God verlaten , en ter rechtmatige ftraffe 

 aan de Turkfche overweldiging ter prooi gege- 

 ven Griekenland, het middelpunt van de Chris- 

 tenheid met Heidenfche letterkunde , verwonde- 

 ring voor Heidenfche deugden en Heidenfche 

 wijsgeerte , en hunne afgrijslijke ondeugden , 

 lichtzinnigheid en Godslasterende fpotternijen 

 overftroomd hebben." 



Geheel anders was het in de landen aan gene 

 zijde der Alpen gefteld, geheel anders vooral in 

 Dutischland en ons Vaderland. Hier had men 

 met de zwarigheden niet te worftelen , welke de 

 flaatkundige en kerkelijke betrekkingen den men- 

 fchelijken geest in den weg legden , terwiji de 

 geest des volks de herlevende letteren meer op 

 de ontwikkeling van het verftand en het zoeken 

 der waarheid, dan op de bevordering en verhef- 

 fing der kunften toepaste. Die geest , meer op 

 het ware en goede , dan op het fchoone gerigt , 

 had hier reeds vroeger de verbetering van het 

 fchoolwezen tot (land gebragt, welke in geheel 

 Italic nog langen tijd daarna een onbekend ver- 

 fchijnfel bleef ; die geest drong ook nu , met een 

 nieuw licht beftraald, dieper door tot de kennisfe 

 der waarheid, in de onderfcheidene vakken van 

 wetenfchap , en zoo werd hier allengskens de 

 weg gebaand tot die groote omwenteling in wijs- 

 geerige en godsdienflige begrippen , welke , hoe 

 men ook over de regtmatigheid van dezelve moge 

 F 3 oor- 



