OP DEN STAAT DER LETTEREN IN EUROPA. 53 



rijken of verderfelijkeh aard toeliet , of befcbikte , 

 en de geheele gefchiedenis vertoont.in zijn oog 

 het uitgebreid tafereel van eene leiding dcs menseh- 

 doms tot een bepaald oogmerk, dat veelal van zijne 

 bijzondere begrippen afhangt, DC opkomst van den 

 Leugenprofeet in het Oosten, en de invallen der 

 Barbaren in het Westen moeten , naar zijne be- 

 fchouwing, kracht en leven ftorten in de ontze* 

 nuwde bevolking van die gewesten ; de kruistogten 

 verfehijnen hem als vooraf vastgeftelde middelen om 

 het leenftelfel te knakken , ja het geheele donker 

 en treurig tijdvak der middeleeuwen kan, volgens 

 zijn gevoelen, nit het groote tafereel der gefchie- 

 denis van ons geflacht niet worden gemist> maar is 

 veeleer noodzakelijk, om eene betere orde van din- 

 gen voor te bereiden , welke , naar gelang van zijne 

 eigene denkbeelden 9 in eene conftitutioneele ^ of 

 volftrekte Alleenheerfching beftaat. 



Men zou mijne bedoeling miskennen, zoo men 

 het gezegde als eene Verwerping van het pragma- 

 tifch behandelen der gefchiedenis wilde befchouwen ; 

 ik waardeer dit integendeel als eene fchoone vrueht 

 van de eeuw, waarin wij leven, maar ik wenschte 

 alleen op het gevaarlijke te wijzen , om , bij de voor- 

 ftelling van gefchiedkundige waarheden, aan zijne 

 eigene denkbeelden en redeneringen te veel in- 

 vloed te vergunnen. Het is ons menfchen toch 

 niet gegeven, de bedoelingen der groote gebeurte- 

 nisfen, welke de gefchiedenis der volken uitmaken, 

 altoos naauwkeurig op te fporen en aan te wijzen, 

 en eene voldingende regtvaardiging van het goddelijk 

 D 3 we- 



