VOLGENS DE REPUBLlEK VAN CICERO* 41 



dezen onsen ftaatkundigen maatregel voorzichtig ; . . . 

 ja ! hij moge voorzichtig zijn , maar rechtvaardig is 

 hij niet ! Dan verder; waarin moet de kracht der 

 rechtvaardigheid fterker doorblinken dan in de bur- 

 gerwetten , die elke vrije ftaat zich heeft veror- 

 dend ? doch noem mij bet volk , dat hierin zich 

 zelven gelijk blijft ! Hoe ontelbare malen hebben 

 wij zelve niet in onzen ftaat op den dag van heden 

 voor recht verklaard , hetgeen gisteren nog onrecbt 

 heette ! Waaraan zal zich de rechtvaardige houden 

 als hem zijn gevoel van plicbt en deugd gebiedt, 

 om de wetten te gehoorzamen? 



Neen ! er is geen duidelijk bezef van recht en 

 onrecht door de natuur en rede in het menfchelijk 

 hart geplant. leder mensch , ieder ftaat , ja alle de 

 volken onderling , bewijzen dit en ftemnien het 

 elkander ftilzwijgende toe. Vraag het, welk volk 

 gij wilt, wat het liever kiest: heerfchen of gehoor- 

 zamen , onrecht lijden of onrecht aandoen ! En 

 waartoe zou hunne kens vveifelen? Wat is het 

 loon, dat de deugd der rechtvaardigheid aanbiedt? 

 hangt niet alles af van de openbare volksmeening? 

 Deze ftraft of beloont naar willeketir. De deugd 

 is haar ten fpeelbal. Verbeeld u een braaf en 

 rechtvaardig man, dien de wereld voor flecht houdt, 

 wat kan hij doen om tegen den ftroom op te va- 

 ren? Het nut, dat hij wil flichten , moet zelfbe. 

 lang, de goede raad, dien hij wil geven, moet 

 heerschzucht heeten. Verachting , vervolging, ja 

 niishandeling en doodftraf , wordt zijn deel , en lij- 

 den en fmart is dc belooning zijner deugd, 



C 5 Stel 



