OVER DE DWEEPERIJ. 5 



I. Wid is een dweeper? en wat is het eigen- 

 Hjk , hetwelk wfj teregt met den naam van dweeperlj 

 kutmen beftempehn ? Er zijn zekere verfchijnfelen 

 van den menfchelijken geest, welke, meer uit gevoel 

 en verbeelding ^ dan wel uit gezond verftand en 

 rede oorfpronkelijk , den mensch bedwelmen en tot 

 dolle razernij brengen; zij hebben dan plaats, wan- 

 neer het heerlijk evenwigt tusfchen rede en gevoel 

 verbroken is , en de mensch alleen rondzwerft in het 

 gebied der verbeelding. Men is doorgaans gevvoon 

 alle die verfchijnfelen met den naam van dyceperij te 

 beftempelen; en hoezeer het waar is, dat de dvveep- 

 zucht eigenlijk onder dat gebied behoort, vertoonen 

 zich echter dezelve in verfchillende kracht en mate, 

 in verfchillende opgewondenheid van overdreven ge- 

 voel , en ontvangen zij naar die mate verfchillende 

 namen , die hen, hoezeer van hetzelfde foort, en 

 uit edne bron voortgevloeid, toch evenwel van elk- 

 ander onderfcheiden. Zoo is , bij voorbeeld , de 

 dweeper nog altijd geen bijgeloovige , die aan iets, 

 dat niet beftaat, heiligheid en wonderkracht toekent, 

 voor het eenvoudigst natuurverfchijnfel huivert, en 

 daarvan heil verwacht of onhcil vreest ; zoo is 

 hij nog altijd geen bedorven mystiek^ die van inwen- 

 dig gevoel droomt, hem door God, als het ware, 

 ingeblazen ; of een ellendige gecstdrijver , die 

 zich beroemt op een hooger licht, en onmiddelijlc 

 waant door Gods geest zelven verlicht te zijn : 

 neen , mijne Toehoorders , de dweeperij , eenmaal 

 bot gevierd , moge eindeiijk in redeloos mysti- 

 of dolle geestdrijverij ontaarden; maar dan 

 A 3 gaat 



