PHOENIClfeRS EN HOLLANDERS. 357 



Jigging van Holland , juist de oorzaken van dien 

 bloei geweest zijn , en dat de ongenade der natuur 

 beiden tot grooter weldaad heeft verftrekt , dan 

 hare zoetfte gaven. Armoede en nooddruft toch , 

 zijn deeds , gelijk HERDER (Idcen zur Philofophio 

 dcr Gefchichte dcr Menschhcif) teregt aanmerkt, 

 de drijfveeren geweest, die alles van den mensch 

 gemaakt hebben ; want gedurige rampen noodzaken 

 hem , zijne vermogens deeds ten meeste nutte in 

 te fpannen. 



En inderdaad , wat heeft de Phoeniciers , wat 

 heeft de Hollanders gevormd ? Wat anders , dan 

 gebrek , ligging en toeval ? Van andere , misfchien 

 vruchtbare , ftreken , door de , in oude tijden zoo 

 gewone , veranderingen van woonplaatfen , op on- 

 "bekende en onvruchtbare oevers gekomen, maakte 

 de honger hen bekend met de golven , daar zij door 

 de visfcherij in him fchamel onderhoud moesten 

 voorzien. Aldus langzamerhand meer en meer ge- 

 meenzaam geworden met de zee , hebben zich die 

 volken, in hunne ruwe en gebrekkige vaartuigen, 

 langs de kusten , al verder en verder van hunne 

 woonplaatfen durven verwijderen: eindelijk hebben 

 zij zich dieper in zee gewaagd, en zoo is de fcheep- 

 vaarc volmaakt, zoo is de zeehandel ontftaan. Ge- 

 brek aan natuurlijke hulpmiddelen en behoeften des 

 levens veroorzaken en vermeerderen nijverheid en 

 fcherpzinnigheid in het zoeken der hulpmiddelen van 

 kunst en eigene vinding. Daarom hebben volfcen, 

 door de natuur zeer begunstigd, zich zeldzaam op 

 den handel toegelegd , of ten minfte daarvoor dien 



A a 5 aan- 



