5* WELKE IS DE INVLOED VAN HET GEVOEL VOOR 



fchuldigd zijn, onze algemeenc gevolgtrekking van 

 derzelver kracht en waardij berooven? Kunnen 

 enkele uitzonderingen de vvettigheid van een' alge- 

 meenen regel doen betwijfelen ? Neen, voorze- 

 ker ; en vooral dan niet , wanneer het gezond 

 verftand deszelfs uitfpraken op den aard der zake 

 en eene groote menigte voorbeelden kan doen 

 rtisten. 



Men heeft dlkwerf, hetzij dan ter goeder of 

 kwader trouw, pogen te bevveren: dat befchaving 

 en verlichting, in verband met de uitbreiding der 

 wetenfchappen en het bloeijen der kunften, aan 

 de zedelijke volmaking des menschdoms geenszins- 

 bevorderlijk geweest zijn; en wij kunnen het niet 

 ontkennen , dat het heiligdom der deugd niet al- 

 toos naast den tempel van kunften en wetenfchsp- 

 pen flond opgetrokken : Dan , waarom ontkende 

 men den invloed der verlichting en befchaving op 

 de zedelijkheid? Het antwoord is gereed: Men 

 verloor uit het oog, hetwelk men nimmer utt het 

 oog had behooren te verliezen 9 dat de Gods- 

 dienst, alleen de hoofdbron ter zedelijke volmaking 

 des menschdoms oplevert; en dat verftands verlich- 

 ting en befchaving der zeden , gevoegd bij den 

 voortgang van wetenfchap en kunst, geenszins als 

 eerfte , maar wel en te regt , als ondergefchikte 

 hulpmiddelen , ter bereiking der zedelijke volkomen- 

 heid , behoorden aangenomen te worden > en bouw- 

 de men alzoo eene theorie op valfche en onge- 

 gronde vooronderftellingen : Men verhief elk hulp- 



mid- 



