HET SCHOONE OP DE ZEDELIJKE VOLMAKING? II 



aard der voorwerpen zelve , en derzelver bijzondere 

 gefchiktheid om hetgeen wij aangenaam of minge- 

 vallig, liefelijk of fchrikwekkend , bekrompen of 

 groot, laag of verheven, afzigtelijk of fchoon ge- 

 woon zijn te noemen 9 als zoodanig, aan onzen 

 geest te vertegenwoordigen , en daarbij tevens die 

 indrukken te verwekken , welke ons gemoed met 

 aangename of onaangename gewaarwordingen ver- 

 vullen 9 en die aandoeningen te doen ontftaan , 

 waardoor het gevoel voor het groore , verhevene 

 en fchoone deszelfs aanwezen ontvangt. Maar ook 

 behoort dit ongelijkfoortige in de individueele ge- 

 fleldheid van den menfchelijken geest gezocht te 

 worden ; immers verwekt zekere bepaalde vorm 

 geenszins overal denzelfden indruk: wat de Ethio 

 pier als lets fchoons befchouwd 9 zal by den Ne 

 derlander afkeer wekken ; de Zvvitfer zal zijne 

 Alpen met minder verbazing aanfchouwen , dan de 

 reiziger, welke te midden van vlakliggende velden 

 en vveiden is geboren en opgevoed. Wie en wat 

 de mensch is komt hierbij in aanmerking: zijne 

 geboorte, opvoeding, befchaving, kunne, leeftijd, 

 temperament, woonplaats, volksbegrippen 9 vooroor- 

 deelen 5 godsdienst, en wat men hier meer zou 

 kunnen opnoemen, mogen als de eigenaardige oor- 

 zaken worden opgegeven van de ongelijkfoortig- 

 heid der indrukken welke den menfchelijken geest 

 ontvangt, wanneer de zintuigen de onderfcheidene 

 vormen der dingen, voor het oog der ziele, aan- 

 fchouwelijk maken. 



Het 



