IETS OVER DE JODEN. 245 



woners ontblootende , die door hunnen handel en 

 nijverheid veel tot deszelfs welvaart toebragtcn. 

 Toen het evenwel naderhand duideltjk werd, dat 

 het verblijf der Joden in Spary'e, in ftede van 

 voordeel, niet dan nadeel aan den ftaat, en aan de 

 onderdanen in het bijzonder, wegens den toegeno- 

 menen en overdrevenen woekergeest kon aanbrengen; 

 en toen men begon te duchten, dat, al wat kost- 

 baar, hetzij in rijkdommen hetzij in landerijen 

 beftond , in de handen der Joden zou komen , dewiji 

 him dit toen reeds gedeeltelijk toebehoorde , vonden 

 de koningen het geraden, aan hunnen godsdienst- 

 ijver gehoor te geven , die hun de Joden als de 

 pest der maatfchappij voorftelde , en dezelve derhal- 

 ven uit hun land deed verjagen (*). 



Dan dit valt niet in ons bedek. Hetzij genoeg, 

 dit met den vinger te hebben aangewezen , om daar- 

 door het vermoeden te kennen te geven, dat het waar 

 is, dat in de latere verordeningen der Cas^iliaanfche 

 koningen , zelfs , mag ik wel zeggen , in de wetten 

 der Inqiiifitie, dezelfde. geest die de Westgothifche 

 wetten heeft doen nederfchrijven , is overgegaan, 

 en toen nog ftrengere uitwerkfelen heeft voortge- 

 bragt , omdat andere omftandigheden te zamen lie- 

 pen, die zoodanige harde bepalingen vereischten, 



Wij zien uit dit weinige , omtrent den burgerlij* 

 Iven toeftand der Joden onder de Gothen in Spanje , 

 dat, terwijl de Romeinfche wetten hun eenen bur- 

 ftaat toegeftaan, en een klein verfchil 



tus- 



f . RUBS , <4nspr'dche der Juden } 



