202 VERHANDELING OVER DE GEVOLGEN 



len van pligten toch is de mensch, ja , gehouden om 

 rusteloos naar volmaking te ftreven , en nimmer 

 heeft hij genoeg gedaan : maar in het vorderen van reg- 

 ten ligt hij aan enge banden gefloten , en ftaan hem 

 niet alleen zijne eigene onvolkomcnheid, maar ook 

 de gebreken van anderen in den vveg. Hij , die dus 

 de zedeliike verpligting van enkelen als wetten 

 voor de maatfchappij voorftelt, miskent zich zelven 

 en zijne medemenfchen , ftreeft naar het wenfche- 

 lijke of verlangt het onmogelijke. Dit nu was het 

 gevolg van een gefchil , waarbij men , uit vrees 

 voor ergernis , de vraag of er onbepaalde vrijheid 

 van navorfching in de kerkleer beftond, in het 

 betoog der onbepaalde vrijheid van meijfchelijke ge- 

 dachten en handelingen ging influiten. Maar het 

 moge al pligtmatig zijn voor den mensch , in zich- 

 zelve de vvaarheid te onderzoeken en aan anderen 

 vrijheid van denken te laten; het is daarom niet 

 altijd mogelijk en zelfs niet altijd geoorloofd, die 

 vrijheid voor zich zelven ook van anderen te vor- 

 deren. Het is zoo! de ziel, waar ze zich aan 

 het zigtbaar omhulfel omtrekt , waar ze door de 

 verbeelding van het eene gedeelte der aarde naar 

 het andere zweeft , en zonder moeite de langver- 

 loopene eeuvven met het tegenwoordige in verband 

 brengt, is geheel vrij in hare inwendige werking, 

 vrij in hare denkbeelden , aan niemand , dan God 

 alleen, rekenfchap verfchuldigd. Geene aardfche magt 

 is in flaat den mensch , die leed , onheil noch dood 

 fchroomt, die van het aardfche onafhankelijk is, 

 te dwingen tot hetgeen hij niet wil , tot hetgeen 



met 



