VAN DENKBEELDIGE BEGRIPPEN. 303 



met zijne overtuiging ftrijdt. Zedelljk is ieder 

 mensch vrij ! ! Maar is dit ook zoo in zijn ftof- 

 felijk bertaan ? in zijne tijdelijke belangen ? Ach ! 

 van het eerfte oogenblik af , dat hij aan de borst 

 der liefderijke moeder gekweekt wordt , van de 

 eerfte fch rede , welke hij , zoekende naar een fteun- 

 punt, beproeft, is hij hulpbehoevend, afhankelijk, 

 aan plaats en ruimte verbonden. Hij moge zich, 

 bij verdere omwikkeling, fterkerwanen; zijn dage- 

 lljksch voedfel herinnert hem zijne behoefte'aan han* 

 den, die het voor hem kweekten en toebereidden. 

 Hij moge als grijsaard door ondervinding en we- 

 tenfchap , door vooruitzigt in de eeuwigheid zich 

 verhefFen ; de ftaf waarop hij leunt is het zinne- 

 beeld der afhankelijkheid , welke het ftoffelijk deel 

 van zijn aanwezen tot aan het graf vergezelt. Neen! 

 als mensch in de zamenleving zijn wij met onbe- 

 paald vrij. 



Zijn wij niT zelv^e gebrekkig en afhankelijk van 

 onze medemenfchen; zijn wij in onzen werkkring 

 bepaald door hunne gebreken ; zij zijn het weder- 

 keerig door de onze, en al mogten wij onze reg- 

 ten tot in het oneindige uitftrekken, wij zouden 

 het niet kunnen. Het woord regten alleen is het 



bewijs onzer onvolmaaktheid. Wat toch belioefden 



\ 



wij te eifchen, indien het ons vrijwillig gegeven 

 wierd? Welk betoog is er dan verder noodig om 

 te doen zien, dat zedelijke voorfchriften, tot in hare 

 uiterfte grenzen , geene onderwerpen van wetten 

 voor vorst en volk zijn? Liefde en hulpvaardigheid 

 zijn edele en zuivere pligten , maar tot ftaatsver- 



or- 



