Ip8 VERHANDELING OVER DE GEVOLGEN 



viel. Ras Hep deze twist door alle befchaafde 

 ftanden ; en daar de uiterlijke gehechtheid aan de 

 heerfchende godsdienst, in de laatfte jaren der 

 regering van LODEWIJK DEN XIV dc % eene zaak van 

 tijdelijk belang was geworden , en de kerk met den 

 ftaat ten naauwften was verknocht , werd zulks 

 weldra eene belangrijke ftaatszaak. Dan de vorst 

 en een aanzienlijk gedeelte der geestelijkheid ge- 

 doogden volftrekt geene verandering , en leiden die 

 gezindheid door de krachtdadigfte maatregelen aan 

 den dag. Indien zich fommige geestelijken daar- 

 tegen uitlieten, zij vermogten te weinig aan het 

 hof om lets uit te werken, en,*fchoon men na 

 'skonings dood bij de Parlementen eenigen tegen- 

 fland ontmoette, dezelve rigtte weinig uit. Im- 

 jners deze geregtshoven, die niemand vertegen- 

 woordigden, dan in den eigenlijken zin alleen den 

 vorst; die nimmer als beoordeelaars optreden, 

 maar alleen zich op de gewoonte konden beroe- 

 pen, van als raadgevers te worden gehoord , waren 

 zonder de hulp van den adel en de geestelijkheid , 

 waarvan de eerfte magteloos 9 en der ander groo- 

 tendeels onwillig was hen te onderfteunen, niet 

 opgewasfen tegen dat vereenigde kerkelijk en we- 

 reldlijk gezag. De nieuwe gevoelens moesten dus, 

 na eenige worfteling , alien invloed op (laatsligcha- 

 men en den vorst laten varen , en zich binnen den 

 kring van bijzondere perfonen terug trekken. Daar 

 verdeelden zij alle wetenfchappelijke vereenigingen 

 en zamenkomften , doch oefenden haar gezag daarbij 

 niet zoo openlijk , nict zoo duidelijk , of men kon er 



den 



