VAN DENKBEELDIGE BEGRIPPEN. 



den meerderen of minderen invloed befpeuren van 

 het hof, van waar, als tiit een middelpunt, alle 

 gunften afdaalden. Men zocht dus welira naar 

 gronden , waarmede men zijne gevoelens onder 

 eenen anderen naam , zonder eenig gezag of kerk 

 te ergeren , kon aan den dag leggen , en verder 

 gaan , dan anders , zonder in ongenade te vallen , 

 mogelijk was. Hiermede won men wel een ruimer 

 veld van befpiegeling, maar raakte geheei van het 

 oorfpronkelijke punt van gefchil af. Want het ge- 

 zag der (chriften , der kerkvaders , der kerkvergade- 

 ringen en decretalen verlatende , verliet men tevens 

 het onderzoek , of de denkbeelden met de geves- 

 tlgde leer der kerk overeenftemden , of men de 

 zuivere regte kerkleer -voorftond , ten einde zich op 

 algemeene gronden van godsdienst, zedeleer en 

 ftaatsregt te vestigen. lets, waardoor men, ook bij 

 het hoogfte regt en op gronden van redenering , 

 fleeds in de toepasfing dvvaalde. Zoo beoordeelde 

 men de ftaats- en kerkorde zonder llaats- en kerk- 

 wetten te raadplegen; zoo wilde men uit belang tot 

 eene kerk behooren , die geen verfchil van gevoelens 

 duldde, en echter verfchil van gevoelens voorftaan; 

 of, om niet in zijne uitleggtng van de gewijde 

 fchriften bij het woord gevat , en als FENELON 

 verpligt te worden, ze weder in te trekken, ging 

 men uit de reden zijne denkbeelden afleiden , en 

 bleef, onder den naam van wijsgeer, in de kerk en 

 aan het hof. Maar de wijsbegeerte , voortgekomen 

 uit een edel verband der wiskunde en beoefening der 

 letteren , waardoor ze e.ene bondige redenering aan 



N 5 hel- 



