OVER DE M1DDELEEUWEN. 353 



dit tijdvak bekend te zijn , eene grondige beoefening 

 der nieuwere gefchiedenis volftrekt onmogelijk is* 

 Desniettegenftaande bleef het , met flechts weinige 

 uitzonderingen , voor onze tijden bewaard , dat de zoo 

 lang verzuimde gefchiedenis der middeleeuwen de 

 aandacht der geleerden op zich zoude vestigen. 

 En het zijn thans niet meer enkelen, die ieder af- 

 zonderlijk dit veld met vrucht bearbeiden , maar in 

 onderfcheidene landen , zoo als Frankrijk , Enge* 

 land, doch bovenal Duitschland , hebben zich, 

 onder medewerking en befcherming van vorsten en 

 regeringen , gezelfchappen van geleerden vereenigd > 

 om, inzonderheid door het opfporen en bekend 

 maken van nieuwe, tot hiertoe onbekende bronnen 

 (de eenige gefchikte vvijze om de middeleeuwen te 

 leeren kennen), de gefchiedenis dezes tijdperks in 

 het vereischte licht te plaatfen. Veel, dat voorheen 

 of niet, of gebrekkig gekend werd , is dan ook 

 reeds opgehelderd , en doet de gegronde hoop voe- 

 den , dat , bij verdere volharding op den ingeflagenen 

 weg, de fluijer, die zoo lang de middeleeuwen 

 omhuldde, eens geheel (voor zoo ver zulks moge- 

 lijk is) zal worden opgeheven. Zonderling is het 

 intusfchen, dat tot hiertoe het oordeel over dit 

 tijdvak zoo verfchillend is. Volkomene overeen- 

 ftemming was zeker hier , zoo min als elders , te 

 verwachten; dat echter de gevoelens zoo ver uit 

 een zouden loopen, dat de een aan zijne klagten 

 over de onkunde , barbaarschheid en gruwelen 

 dier tijden fchier gcen einde kan vinden , terwijl de 

 ander daarvan een taferccl ophangt , ten gunftigftcn 



2^ 5 bij 



