1ETS OVER DE JODEN, 2,6l 



him eigen voordeel , te bedienen. Deze mededin- 

 ging der andere ingezetenen , die , vooral bij gele- 

 genheid der kruistogten , grooter en uitgeftr.ekter 

 werd, verftiet daarna vveder de Joden uit den ban- 

 del , die in waren en goederen beflaat. Bovendien , 

 deze handel en het bezit dezer goederen waren 

 foms te gevaarlijk. Daar de vorften dikwerf niet 

 aarzelden zich van deze meester te maken, en 

 het moeijelijk voor de Joden was, dezelve of te 

 verbergen , of met zich inede te voeren , werd het 

 voor hen voorzigtiger hunne rijkdommen in be- 

 weegbaarder zaken te bezitten , welke zij , bij ge- 

 legenheid eener verbanning of onderdrukking, met 

 zich konden medevoeren. Gereedelijk floegen zij 

 aldus tot den geldhandel over, en het was deze, 

 dien zij, althans in den aanvang, bij uitfluiting van 

 anderen uitoefenden. Immers, aan de Christenen 

 was het door de kerkelljke wetten (*) voorgefchre- 

 ven, geen geld, met beding van renten, te leenen ; 

 en hoezeer die kerkelijke verordeningen niet fteeds 

 met naauwgezetheid werden nagekomen, zij moes- 

 ten toch eenigen invloed hebben, en velen van 

 zoodanigen handel terug houden. Daar het evenwel 

 niet anders kon , of het gebrek aan geld moest we- 

 reldlijken en geestelijken verleiden , ^.ich eene kleine 

 opofFering te getroosten, om hetzelve te verkrijgen, 

 zoo bedienden zich de Joden , door hunneu handel 

 in het groot, daartoe iu ruime mate in de gele- 



gen 



(*) Decretwn, GRATIANI, P. I. 88. C. II. 

 R-4 



