368 VERHANDELING 



niet verdienen, waarmede men zich gewend heeft 

 over dit geheele tijdvak , zonder uitzondering , te 

 fpreken. Want, hoe men ook overigens over de 

 innerlijke waarde van veel, dat wij bijgebragt heb- 

 ben, moge oordeelen, en, waarlijk, door de 

 kennis onzer tijden, als maatftaf, aan te nemen, 

 of door gebrek aan behoorlijk onderzoek, heeft 

 men die waarde wel eens te gering gefteld ; gelijk 

 dit, althans, ten aanzien der fchoolfche wijsbegeerte 

 fchijnt gebleken te zijn; *- doch hoe men ook 

 daarover moge oordeelen , een krachtig ftreven naar 

 ontwikkeling en befchaving zal men niet kunnen 

 miskennen. Zoo veel ten minften is blijkbaar, dat 

 men de behoefte gevoelde , om zijn verftand te 

 oefenen, en door de wetenfchappen te veredelen: 

 en het volk , bij hetwelk dit gevoel in die mate 

 levendig is geworden, als dit in de dertiende en 

 volgende eeuwen bij onderfcheidene natie'n van 

 Europa het geval was, mag niet meer van dom- 

 heid befchuldigd worden, offchoon dan ook de we- 

 zenlijke kring zijner kundigheden, in vergelijking 

 met die van latere en meer verlichte. eeuwen , nog 

 zeer beperkt is. 



En nu zal men verder gaarne toeftemmen, dat 

 Luropa, met eenige wijziging nogtans ten aanzien 

 van Spanje , Italil en het zuidelijke Franknjk , van 

 den val des Romeinfchen rijks, tot aan het begin 

 der dertiende eeuw in eene diepe onkunde ver- 

 keerde. Maar nu ontftaat er nog ddne vraag: 

 of dit wel anders mogelijk, en of niet het tegen- 

 met den gewonen loop der natuur ilrijciig wave 



