OVER DE MIDDELEEUWEN. 3? I 



of man vorderde ? *- De natuur volg t in al het 

 gefchapene denzelfden trapsgewijze vooruitgaanden 

 gang'; nimmer doet zij fprongen. Gelijk het kind 

 eerst jongeling, dan man wordt, zoo hebben ook 

 geheele volken hunnen zachten overgang van kindsch- 

 heid tot jongelingfchap , en, van deze, tot de man- 

 nelijke jaren. Dit is , bedriegen wij ons niet , het 

 oogpunt, waaruit men de gefchiedenis der middel- 

 eeuwen moet befchouwen , en veel , dat auders on- 

 verklaarbaar zoude zijn , zal dan minder moeijeltjk 

 vallen om op te losfen. Europcfs volken waren, 

 bij den aanvang dezes tijdvaks , nog geheel in hunne 

 kindschheld. Dit in het oog houdende , valt ook 

 alle vergelijkiug met de befchaving der oude of 

 nieuwere wereld , welke men zoo dikwijls ziet ma- 

 ken, als van zelve, weg, Of wil men volftrekt 

 vergelijkingen? men fpore dan eerst het juiste tijd- 

 punt op, waarin dezelve met eenig regt kunnen 

 plaats hebben. En inderdaad, ook de Grieken en 

 Romeinen kenden in hunne gefchiedenis tijden, dat 

 zij zeer verre van de eeuw van PERICLES en AUGUS- 

 TUS verwijderd waren. Zoo moesten er ook 

 voor de ruwe volksftammen , welke zich in Europa 

 hadden nedergelateri , eeuwen verloopen , voor dat 

 ook flechts eenige befchaving onder hen konde ont* 

 luiken. Vele waren de ftormen , die derzelver op- 

 was verhinderden. Langzaam , want zij is eene 

 trage plant, ontwikkelde zij zich toch, fpoediger 

 jn die oorden, waar zij reeds in het vorige tijdvak 

 welig getierd en gebloeid had, en waar nimmer 

 derzelver kiem geheel en al verftikt was; trager, 



niaar 



