37 a VERHANDELING ENZ. 



maar ook welligt eigenaardiger, in die landen, 

 welke tot hiertoe met haar onbekend gebleven wa- 

 ren. Heilzaam werkte inzonderheid de leer des 

 Christendoms, en de met dezelve hand aan hand 

 gaande verzachting van zeden. Loffelijk en fteeds 

 met dankbaarheid te erkennen zijn , ook uit dit 

 oogpunt befchouwd, de moeite- en gevaarvolle po- 

 gingen , welke de geestelijkheid in de eerfte eeu 

 wen ter uitbreiding dier leer ondernam , toen nog 

 niet de vestiging van een geestelijk despotismus (wel- 

 ligt het verfoeijelijkfte, dat zich denken laat) maar 

 liefde en menfchenmin hare daden beftierden. Andere 

 oorzaken bragten in den loop der tijden het hare 

 toe , en maakten , dat eens , uit dezen nacht van 

 domheid en onkunde , een dag kon aanbreken, be- 

 ftraald door de heldere zon vajn befchaving en ver- 

 lichting. 



