OVER JUSTUS VAN EFFEN. 4!! 



wederom godvruchtig en nict fijn ," en waarin hij de 

 zucht tot veroordeelen , en de fchijnheiligheid der 

 gewaande , tegen de echte deugd der ware godsdien- 

 ftigen overftelt. Ten fterkfte prees hij de verdraag- 

 zaamheid aan, ook omtrent de Roomschgezinden, 

 die toen hier te lande nog flechts geduld werden, 

 en bij velen in den haat waren. Hij dringt ten 

 krachtigften aan op de noodzakelijkheid van eigen on- 

 derzoek in de godsdienst. Zou men niet mogen 

 zeggen, dat dit veel gelezene tijclfchrift tot verdrin- 

 ging van gehuichelde vroomheid, zoo wel als van 

 onverdraagzaamheid, onder de natie veel heeft bij- 

 gedragen , en de onderlinge eensgezindheid in het 

 godsdienftige , het minder hechten aan cnkel men- 

 fchelijk gezag en uiterlijklieden 9 heeft bevorderd? 

 Doch het is vvaar , dat men deze woorden , dat 

 men zelfs het edele woord van vrijheid van den- 

 ken, op de gevaarlijkfte wijze tot ongebondenheid 

 en loszinnigheid , dat van verdraagzaamheid tot vol- 

 ftrekte onverfchilligheid kan misbruiken. Was dit 

 nu ook het geval met onzen VAN EFFEJST ? Was 

 hij misfchien onverfchillig omtrent de hoogere be* 

 langen der menschheid, de dienst en ook uitvven- 

 dige vereering der God? Verre van daar! Men 

 leze flechts zijn krachtig vertoog, het 47(^6 des 

 eerften deels, over de treurige gefteldheid van een 

 land , alwaar de godsdienst zoo wel bij grooten als 

 gemeenen in minachting is. (Hij had daarbij En* 

 gcland , in den toenmaligen tijd, op het oog.) 

 De bloeijende toe (land ," zegt hij, van dusda- 

 nige volkeren is als de frisfche kleur van een' 

 D d a mensch 



