(16) 
edezeri berg „noch te. Jeruzalém,den. Vader.zult 
aanbidden. Gij heden aanbidt het geen gij iiet 
weet; wij. danbidderi het ‘geen wij weten. De 
«zaligheid is uit: de Joden. Doch: de: are komt 
«cen is nu’, dat de waare aanbidders den Vader 
«zullen aanbidden in geest en waarheid : want 
« toch de Vader zoekt zoodanigen , die Hem aan= 
bidden, God is geest;en die Hem aanbidden, 
« moeten Hem aanbidden in geest en-waarheid”’(g). 
Wie ziet na al het gezegde niet, ‘dat de’ 
Zaligmaker hier doelt op’ eene” groote veran 
dering in den Godsdienstigen en zedelijken 
toestand ‘der wereld, die in noodzakelijk ver= 
band stond met de afschaffing van dat gedeelte 
der Mozaïsche wetten, hetwelk de plegtige 
vereering van het Opperwezen aan eene vaste 
plaats verbond en de zinnelijke verrigtingen 
daarbij gebruikelijk betrof. En dit was, het 
| geen ik aanwijzen wilde. Jezus spreekt hier, 
in zijne betrekking als de beloofde Verlosser, 
die dat heil ,’t welk hij beweert dat uit de Jo- 
den Pd IS , aanbragt. Het blĳkt 
toch uit den geheelen afloop en de uitkomst 
van het gesprek, dat Hij zich door het zelve 
als, den zoodanigen bij deze vrouw , en, door 
. mid 
(2) Joh. IV, sd tn 5 senmerk, van H. nx Gxoor 
bij deze plaats « de en 
