VAN DEN INDISCHEN ARCHiPer, 81 
zj altijd - ontmoeten ; zonder dezen toch zouden er 
noch aardbevingen , noch vulkanen zijn, Werking 
en uitzetting is aan dien tegenftand geëvenredigd, 
Voor beide is naauwelijks eenige maat denkbaar; 
beide kunnen ontzettend zijn. Geen fterveling vers 
mag die te bepalen. Doch hoe verbazend groot 4 
hoe- geweldig zij zijn kunnen, leert de gefchies 
denis dezer treffende natuurverfchijnfelen van alle 
tijden. Ook de landen die wij thans befchouwen , 
leveren ddarvan veelvuldige blijken op. Een der 
ontzettendíte van onzen leeftijd was de geweldige 
uitbarfting , die in 1815, in de maand April, op 
het te- voren gemelde eiland Swmbauwa voorviel, 
Van twee, te voren heerlijke vruchtbare landíchape 
pen Tomboro en Pekat, was, toen ik mij op de 
plaats bevond, niets dan een algemeene puinhoop 
van asch en lava te zien. Geen blijk van men» 
fchelijk verblijf was ergens te vinden, Van de 
twaalfduizend inwoonders ontkwamen flechts wijf 
den algemeenen ramp. - De nabijgelegene landen 
werden mede door verwoesting en daarna door hon: 
gersnood geteisterd, «De uitwerking dezer uitbare - 
fting deed zich door den geheelen Indifehen „Archfù 
pel, op eenen afltand in het rond en van het mids 
denpunt der werking, van meer dan vijftien graden 
gevoelen. Midden op Java, op eenen afftand van 
over de horiderd en twintig groote geographifche 
mijlen, was het fchrikkelijk geluid zoofterk „vals of 
het op die plaats zelve veroorzaakt werd. … Een 
groot gedeelte van Java werd met asch.overdekt, 
en ook-thans nog drijven de uitgebrande puimfteen- 
IN. Dx F bloke 
