VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL. 93 
_ Eene eerfte op ondervinding en waarneming ges 
gronde opmerking: is deze, dat de zitplaats dier 
Oorzaak , waardoor vulkanifche uitwerking en aard= 
beving wordt voortgebragt, in eene aanzienlijke 
diepte verre onder den bodem van land en zee ge= 
legen is, dat zij van eene groote uitgeftrektheid 
is, en dat men uit de aardbevingen , die in alle 
landen meer of min gevoeld zijn, mag befluiten , 
dat zij ook daar kan werkzaam zijn, alwaar zij zich 
niet in vulkanifche uitbarftingen openbaart. — Voorts: 
dat de onberekenbare grootte, en verbazende , klaar- 
bliĳkelijke hevigheid , waarmede deze onderaardfche 
krachten werkzaam zijn, voorzeker eenen grooten 
invloed op de veranderingen die de aardbol, al 
thans op vele plaatfen, ondergaan heeft, gehad 
hebben en nog kunnen hebben. — Dat men over 
het algemeen bij de verklaring dier omwentelingen 
te zeer de aarde, en hetgeen hare oppervlakte uit= 
maakt, als eene niet door inwendige of onder haar 
berustende krachten beftuurde , maar flechts ‘door 
van boven komenden invloed aangedane, en veran- 
derde ftoffe befchouwd. — Dat het niet kan betwist 
worden „ dat door deze opwerking, van onderen naar 
‘boven , eene opligting van grond kan plaats hebben , 
dat daardoor bergen ontftaan kunnen, en dat alzoo 
ook hetgeen te voren bodem der zee was, door 
diezelfde werking tot droog land, ja tot hoog ge- 
bergte kan geworden zijn, en dat deze voorftelling 
met alles wat wij in de natuur zien gebeuren 
veel meer overeenkomftig is, dan het denkbeeld, 
dat die oorden zelve nimmer uit hare rustplaats 
ge- 
