{ 
VOLMAKING VANHET MENSCHDOM BESLUITEN ? 151 
En ziedaar dan, twee, drie omftandigheden: aan< 
gewezen , die niet konden nalaten een naauwer 
verband tusfchen het, meerderdeel. der menfchen, 
daar te ftellen!, Ziedaar, hoe het niet kon misfen ; 
dat de befchaafdheid met-den tijd het deel van onder= 
fcheidene volken wierd! -Ziedaar-nu niet meer eene 
hoofdftad , een gemeenebest, een. uitgebreid rijk ; 
waar kunst-en wetenfchap bloeijen „ maar eén. werelde 
deel , twee, drie. werelddeelen, tot dat het Chriss 
tendom. allen: omvat. „Neen, aan deze vermeerdes= 
ring twijfelt niemand. Het licht moge klimmen en 
dalen-„-geliĳk de zon nu dit, dan een ander oord 
beftraalt, en’ meer of minder. koestert; de lange 
winternacht heeft zich naar het verfte noorden terug 
getrokken. « Danken- wij voor dezen zegen, die ook 
ons betreft 3 en vragen wij nu verder, of liever geven 
wij het; als onze tweede flelling , om te bewijzen op 5 
dat die befchaving tevens in eigen licht en kracht; 
in wezenlijkheid en grondigheid heeft toegenomen. 
Wij behoeven niet te herinneren, dat het woord. 
befchaving hier-genomen wordt in den ruimfteri der 
twee beteekenisfen aan hetzelve- toegekend , ook nas 
der omfchreven als verlichting en befchaving. Men: 
fchrijft deze twee aan een mensch, aan een volk „ 
en, gelijk hier, aan ons geflacht inhet algêmeen 
toe. Aangaande den eerften- nogtans , den afzon= 
derlijken mensch, bezigen wij deze loffpraak niet, 
omdat ‚hij in eene enkele kunst of zelfs wetenfchap — 
uitmunt : want „dit is met de groot{te ruwheid in 
alle andere opzigten vereenigbaar. En ten aanzien 
van een volk moge men al uit deszelfs geleerden 
Me D. 2e L en 
