VOLMAKING VAN HET MENSCHDÓM BESLUITEN ? 153 
merken, welke thans niet meér beftaan, hoe. moei 
jelijk, ja onmogelijk is het echter, ook maar omtrent 
ééne natie te bepalen’, hoe ver zij het in de weten- 
fchappen over het algemeen heeft gébragt? Waar 
wij de voortbrengfelen zien, daar kennen wij noge 
tans de middelen niet; en hoe vele afzonderlijke 
‚trekken in de fchriften der ouden ook gevonden 
Worden, te duister, ‘te onbepaald zijn dezelve, om 
daaruit eenig belangrijk beeld hunner algeheele kens 
nis’ zamen te ftellen. Het zijn derhalven , vooral 
hier, andere wegen, die wij moeten inflaan, om 
tot een goed befluit te geraken; even als men, in 
vele gevallen , bij het onvoldoende van dadelijk en 
zigtbaar bewijs, tot meer of min eenvoudige redee 
nerihg zijne toevlugt neemt. En nu doen zich al 
fpoedig onderfcheidene gronden op, die de fchaal 
onzer vergelijkende fchatting naar het tegenwoordig 
geflacht moeten doen overflaan. Wij bedoelen voor- 
eerst den verloopen tijd, ten anderen de reeds be= 
wezene meerdere verbreiding van kundigheden , 
ten derde nogmaals onzen godsdienst, ten vierde de- 
boekdrukkunst. | | 
Wij zeggen, de verloopen tijd: want vele weten= 
fchappen kunnen niet dan langzamerhand vorderen. 
Zoo is het gelegen met al diegenen, welke op 
waarneming berusten. De een bouwt hier voort op 
den grondflag van den ander; elk voegt iets toe 
tot den kring der kennis en het overzigt des ver- 
ftands3 elk ontdekt eene fout of eene verbetering , 
en de nakomeling begint met in weinig tijds van 
buiten te leeren of te begrijpen, “geen aan het 
| Ls voor- 
