156 IN HOE VERRE MOGEN WIJ TOT EBNENOORTGs 
indien onderduizend,kunstenaars- of geleerden flechts 
één oorfpronkelijk vernuft, één onvermoecid onders 
zoeker wordt gevonden, hoe velen tellen wij dan 
niet,onder de onnoemelijke beoefenaars, en ftreven 
dezen zoo veel te fneller voort „ naarmate zij in groo- 
ter aantal werkzaam zijn! Bovendien vindt hier eene 
natuurlijke werfcheidenheid van aanleg en verkiezing 
plaats. Alle takken van wetenfchap en kunst vinden 
hunne aankweekers. Geene zijde van den menfchelij- 
ken geest of het menfchelijk gemoed, ’s menfchen 
hand of zintuigen, blijft verwaarloosd, En er ontftaat 
eene gelijkmatige ontwikkeling der menschheid in ons 
geflacht, welke bij de eenzijdigheid van één volk , in 
de oude wereld „geene plaats kon grijpen. Daar moge 
men ons dus door enkele wonderen verbazen; de 
vaderlandsliefde der burgeren hier , de ontzettende 
magt van eenen alleenheerfcher ginds, de heerlijke 
natuur of de verbazende weelde , moge zich gee 
denkzuilen voor de eeuwigheid hebben gefticht; 
die overblijffels kunnen ons aan het gebrekkige in 
andere- opzigten , aan het weinig algemeene van 
ware. befchaving niet doen twijfelen. Athene en 
Rome ‘befchamen onze  luisterrijkfte- fteden- in- de 
pracht en fmaak, harer openbare gebouwen ; maar 
het volk van Athene en Rome leefde-ook in het 
openbaar , leefde , in zijnen besten tijd, veel meer 
voor het vaderland, dan voor zichzelf en” zijne huis- 
felijke betrekking ; en wanneer wij de lang begravene 
fteden van oud Campanië binnentreden, onlangs uit 
puin en. lava opgehaald, dan bedroeven wij ons 
over de kleine, treurige huizen, door de wijzen en 
hel. 
