4 
160 IN HOE VERRE MOGEN WIJ TOT EENE VOORTGe 
hoe: veel fchadelijks „ voor nutte fpijs, wordt opge 
„nomen en verteerd, de ontwikkeling. van het ver= 
ftand , de ontbolftering van het gevoel moest daarbij 
natuurlijk winnen. Ook de vruchtbare regen van 
den hemel overftelpt fomtijds de velden „ fleept het 
gouden graan weg: en vormt hier en elders fchade= 
lijke poelen; maar wie. begeert: dien echter niet? 
wie fchrĳft hem ‘het groeïjen en” bloeijen , het bline 
ken en gloeĳĳjen van hof en veld niet dankbaar toe ? 
Inderdaad , M, H., wanneer wij op deze vier 
omftandigheden letten, dan kunnen wij aan de groo- 
tere mate van licht onder de tegenwoordige „ boven 
de meest begunstigde oude volken, bezwaarlijk twij= 
felen. Voor zoo verre de gefchiedenis ons daâr- 
omtrent onmiddelijk niet ten vollen onderrigt, : mo= 
gen. wij zulks uit eene gevolgtrekking op deze 
gronden gerustelijk afleiden. In enkele opzigten 
moge de oudheid onbereikbaar zijn, in de wezen- 
lijkfte zaken en vooral in het geheel der menschheid 
is. dit zelfs vam geen enkel geflacht , van geen 
enkel landfchap. te roemen. \ 
En diezelfde redenen, welke wij hebben ed 
tond , werken: onophoudelijk voort. Al ouder en. 
rijper wordt het menschdom ; al verder en verder 
ftrekt zich de Europifche befchaving uit; al meer 
en meer wint het Christendom veld; en welke taal 
beftaat er nog, waarin het Evangelie, door middel 
van pen en drukpers, zijne heilige waarheden niet 
doet ‘hooren 2. Zoo moet dan de kennis, het in- 
zigt , de volkomenheid van den menfchelijken geest 
gedurig toenemen. Op rotfen gevestigd, kan de 
| bes 
