VOLMAKING VAN HET MENSCHDOM BESLUITEN? 161 
befchaving wel hier en daar nadeel lijden ; maar 
nimmer. weder omver geworpen worden, Ja, wan- 
neer ook de ondervinding, tot hiertoe dit befluit 
geenszins bevestigd had, dan zouden wij echter niet 
mogen nalaten voor de toekomst te hopen. De 
kronkelende ftroom heeft. zich nu- eindelijk in te 
vele takken verfpreid, die elk eene nieuwe diepe 
bedding vormen, dan dat ooit weder geheele. ftil- 
ftand, veel min teruggang zou te vreezen zijn. En 
is het ook maar eene fchemering van den dag der 
kennis, die volgens aloude verwachting eenmaal 
heerlijk ftraalt „gewis „ gewis» zij rijst, zij rijst, de 
gouden zon. Ja dan, wanneer men bij haar licht 
terug zal zien op het nu zoo donker en flingerend 
pad, dan zal deze weg kort en vooral wél gekozen 
fchijnen. De grijsaard, want dusdanig ftel ik mij 
het menschdom daar in den edelften zin voor, de 
grijsaard lacht dan om de handbreed tijds, die het 
kinderlijk ongeduld zoo lang toefcheen.: En tus- 
fchen het paradijs en het duizendjarige rijk ligt de 
tijd, als de kunst tusfchen ‘de vlekkelooze en vol 
tooide natuur, om gene tot deze te verheffen. 
Doch de laatfte en hoofdzakelijke wraag- bij ons 
onderzoek is: heeft de zedelijkheid der menfchen op 
gelijke „ often minften eenige wijze toegenomen ? 
Is ons geflacht beter, zoo. wel als wijzer en bee 
fchaafder geworden? Beftaat er meer deugd en 
ware godsvrucht op aarde vof niet? Zij, die een 
onmiddellijk en onaffcheidbaar verband tusfchen wee 
tenfchap en braafheid aannemen , delaatfte op: eene 
verlichte kennis van het. eigen belang-voornamelijk 
| gron= 
