VOLMAKING VAN HET MENSCHDOM BDSLUITEN ? 163 
ftrengere wetten en-eene. zuiverder godsdienstleer , 
„waarachtige zedelijkheid noemen? Wie , fchoon kij 
in zijne tijd en land de gruwelen-niet ontdekt, die 
de oudheid bezoedelden , durft echter zijne oogen 
rondom en voor- of achterwaarts laten weiden „ zon= 
der dat hij vreest op het ftuk van wezenlijken en 
algemeenen voortgang. ftreng wederlegd te « zullen 
worden ? Wie eindelijk wordt niet-genoopt ‚om 
met -sALOMO te zeggen:-zoo als- het. geweest is „ 
zoo zal het zijn, en er is niets nieuws onder de 
zon ? | | 
Ondertusfchen willen wij het vroeger befchouwde 
niet verloren hebben geacht voor ons tegenwoordig 
onderzoek, — . De band der befchaving heeft wij- 
der omvang ,. zoo wel als meerdere „fterkte verkre= 
gen. Het gevoel voor allerlei betamelijkheid „- met 
helder inzigt van verpligting, in elke omftandigheid„ 
en vooral de broederlijke betrekking tot iederen 
mensch, hebben dus, mede toegenomen, Waardoor 
alzoo, en. dit is onze Jaatfte ftelling „ ‘het doel, dat 
ons voor oogen flaat, de hoogte, ‘naar. welke. wij 
erkennen te moeten flreven, grootfcher- en zuiverder 
is geworden. | | ie | 
Bepalen wij ons, om hiervan overtuigd te zijn, 
tot eene enkele hoofddeugd, de liefde, Het ecerfte 
gevoel. van dezelve is op zinnelijkheid, op aan 
fchouwing en gewoonte gegrond... De moeder heeft 
haar kind, de man zijne gezellinne, elk zijne huis- 
genooten lief. Waar de fam, zich uitbreidt, daar 
verwijdt zich ook de liefdeband ; en gewoonte. of 
vereenigd belang. doet den mensch. eenigzins lief- 
heb. 
