DOOR DE TURKEN. ’ 199 
hen door geweld niet kon verdrijven, zocht men 
door het aanknoopen. van vriendfchappelijke betreke 
kingen voordeel van hen te behalen, en federt jaren 
en eeuwen werd het Ottomanfche rijk in het groot 
verbond der Européefche ftaten opgenomen, en als 
lid van hetzelve door de Mogendheden van ons 
werelddeel erkend en behandeld, Welk volk op 
aarde, behalve het Griekfche , voedt ín, onzen tijd 
eenigen twijfel aan «de wettigheid der Turkfche 
heerfchappij , ja hoe vele loffpraken verwerft zij om 
hare befchaving , menfchelijkheid en zachtaardigheid 
niet heden ten dage van Européefche Vorstenu 
dienaars , die zich Christenen noemen! Geweldig 
voorzeker was de eerfte fchok, dien het wegvallen 
van eene geheele Christen - mogendheid uit het 
groot verbond van Europa, en de vestiging van eene 
vijandige natie in derzelver plaats, op de ftaatkun- 
dige gefteldheid van ons werelddeel had. De voor= 
muur, welke de Westelijke Staten tegen de bewoe 
ners van zie befchutte, was ingeftort, en men 
begon voor zijne eigene veiligheid beducht te wor- 
den. De geestdrift; tot nieuwe kruistogten ont= 
waakte dan ook dadelijk na den val van Konffantis 
nopel , en het fcheen, als of men nu eerst de heils 
looze. uitwerkfelen gevoelde , welke het beftendig 
verblijf dier woeste vreemdelingen op Européefchen 
bodem hebben moest. De gefchiedenis vertoont 
ons ook na die dagen eenen gedurigen ftrijd tus- 
fchen de Turken en de Christenen , ja de meeste 
groote ftaatkundige gebeurtenisfen, welke in de 
vier laatfte eeuwen de wereld hebben beroerd, wa- 
V.D a. 0 ren 
