DOOR DE TURKEN. 203 
‚De gêvolgen” der vérovèring van Konftantinopel 
op de godsdienfiige gefteldheid der wereld vertoo= 
men ons vän' den’ eenen kant de onverklaarbare be- 
{tellingen der’ goddelijke Voorzienigheid, die gee 
hengde , dat duisternis in ‘de hoogfte belangen van 
den mensch-de verlichting opvolgde, welke de leer 
van jezus verfpreid had. De wijsgeerige beoefen 
naar der. gefchiedenis «van ons geflacht moge’ in 
den Godsdienst van MAHOMET bij deszelfs opkomst 
een „middel zien, door den Oneindigen- gebezigd, 
om “onder> diepverbasterde volken kracht en leven 
opte wekken: deze redenering verliest in latere 
tijden hare klem, en kan ons: geene oplosfing vet= 
fchaffen van de raadfels en tegenftrijdigheden , welke 
wijs na-de vernietiging van het Christen -keizerrijk: 
in het Oosten zien ontftaan. Die gebeurtenis toch 
fkelt ons de “zegepraal vanhet Islamismus ‘over het 
Christendom vin-een treffender licht. voor oogen ; 
dan wij dit ooit voorheen aanfchouwden,en“hoewel 
wij moeten erkennen, dat de leer van jezus, zoo 
als dezelve toen ter tijd in-de Griekfche kerk-ges 
predikt «werd, van haren zuiveren oorfprong deerlijk 
verbasterd was: zij-kon nogtans tegen dat zamen= 
weeffel- van ‘bijgeloof. en bedrog opwegen, het= 
welk. nu als de heerfchende Godsdienst van het 
nieuw opgerigte rijk vastgefteld werd, en zij bleef 
de kiem der, fchoonfte vruchten van geloof en 
liefde voor volgende tijden bewaren. « Alles kon= 
digde de meerderheid van den Koran boven de 
Heilige Schrift der Christenen aan, en de teekenen 
van het kruis maakten overal plaats voor de halve 
manen der. Ottomanfche “heerfchappij. Dadelijk na 
Os de 
