Wir DOORIDE TURKEN"? °1 205 
jaramerlijke: kwijning te-wege ‘bragt de veelvuldige, 
opzettelijk: en van ter zijde gebezigde middelen; 
om den overgang tot het Islamismus te begunstigen: 
deden maar alte veel werking, en een’ oogflag op 
den tegenwoordigen {taat van” onderdrukking, waarin 
_ de“ Christenen als zoodanig’ in. het Ottomanfche 
rijk leven „ is voldoende, om de: verbastering * vàfi 
derzelwer leer en kerktucht” aante wijzen en Ons 
oog op het”nadeel te vestigen , dôor de Turkfche 
onderdrukking im dezen veroorzaakt, — * = 
„Van cefien anderen’ kant werkte’ de oib van 
Konftantinopel eenigzins gunstig op den godsdienfti 
_ gen toeftand der wereld, “De ftrijd ;’welké tusfcheft 
de: Latijnfche en” Griekfche kerken ceuwen lans, 
tot fchande en ten verderve der Christenheid, met 
zoo veel verbittering gevoérd was, ‘iam tu van 
zelf een einde, daar de ftaatkundige mâgt verbroken 
was , die denzelven- van: ééne Zijde geduürig' levendië 
hield. De verfchilpunten” bleven? wel® beftaan „en 
beftaan nog heden ten dage 3 maar de hartstoeten 
begonnen allengskens meer“te bedaren’; de woelingen 
der Geestelijkheid hielden» van’ ‘zelve op’; jä-dè 
_ Latiĳnfche kerk befchouwde „ bij haren rijzenderi vóóte 
fpoed ; hare onderdrùkte zustêr met edn ‘gevoel: wan 
medelijden’ en> deelneming „' dat zij; tén ” tijde vak 
derzelver luister, nooit “had aan’ den dag” gelegt, 
Geene Conciliën werden’ meer gehouden „°die',’ if 
plaats van den vrede-te herftellen; tot niets ânders 
dienden , dan’ om de ‘driften op te wekken’; ‘ende 
fcheure nog wijder te maken 5' men had door onder= 
winding “geleerd , dat het twisten ‘over befpiegelendë 
ede O4 ge 
