OVER DEN OMVANG EN DE ZEKERHEID 



der oorzaak, en dus eigenlyk eene bewimpeling 

 der bekentenis van onze onkunde aangaande de 

 ware oorzaak van eene der meest voorkomende ver- 

 fchijnfelen. Het was reeds eene groote en ge- 

 lukkige gedachte van NEWTON, deze kracht in de 

 zon te verplaatfen, en daaruit de beweging aller 

 hemelbolleri te doen geboren worden; rnaar het is 

 eene nog grootere gedachte, welke ddnheid in het 

 geheele gebied der zigtbare verfchijnfelen brengt, 

 dat LA PLACE deze zelfde kracht als eene oorzaak 

 van kristalfchieting en ophooping, of zamenhang der 

 ftof , in de ligchamen voorllelde ; als aanwezig in 

 de vlakkenaantrekking , die het water voor verftui- 

 ven hoedt, en zekere olien over deszelfs opper- 

 vlakte verfpreidt ; en zoodoende almede als de oor- 

 zaak der aantrekking in de ongelijkfoortige ligcha- 

 men befchouwt, welke de fcheikundigen verwant- 

 fchap^ of aantrekking tot zam en del ling, noemen. 

 Waarlijk, die gedachte ftaat in verhevenheid gelijk 

 met eene andere van ARCHIMEDES , die flechts een 

 enkel vast punt buiten de aarde begeerde, om ge- 

 heel alleen den aardbol uit zijne plaats te rukken, 

 en in beweging te brengen; even zoo toch begeert 

 men ook hier flechts eene enkele kracht, maar ver- 

 fchillend gewijzigd, om duizenderlei verfchijnfelen 

 te doen geboren worden. Gelijk men nu gaarne 

 aan ARCHIMEDES zoodanig punt in gedachte toe- 

 ftaat, om te zien hoedanig hij aan zijne belofte zal 

 voldoen; zoo ftaat men aan LA PLACE zijne At- 

 traction universelle toe , om de Mtcanique celeste , 

 dat pronkftuk van den menfchelijken geest, te zien 



ge- 



