ONZER KENNIS DER NATUUR. 37 



. 



moeijelijk te trekken (?) 9 dat wij die althans niet 

 kunnen bezigen om de fcheipaal, die van verre in 

 het oog moet vallen, uit te maken voor alles wat 

 Natuur en geest zijn zal. De ziel, immers , met 

 het ligchaam verbonden , is bij het ontvangen en 

 overnemen der indrukken van de uiterlijke dingen, 

 nog blijkbaar in het gebied der Natuurkennis ; maar 

 als vrij werkend wezen^ en als vrijwiliige oorzaak 

 van verfchijnfelen voor de uiterlijke zinnen , niet 

 meer; zoodat zij juist op de grensfcheiding tusfchen 

 deze beide rijken der Natuur en der Geesten fchijnt 

 te zijn, 



Misfchien komen wij nader ten doel, als wij de 

 Natuur voor de verzameling van alle zinneHjke we- 

 zens , dat is derzulke houden , die wij door onze 

 zintuigen gadeflaan en waarnemen , waarbij wij ech- 

 ter ftilzwijgend vooronderftellen , dat hier alleenlijk 

 de uiterlijke zintuigen bedoeld zyn; want , ingevalle 

 wij de onderfcheiding tusfchen uit- en inwendige zin- 

 tuigen laten gelden; of aan den mensch het vermogen 

 toekennen zijnen eigenen inwendigen toeftand waar 

 te nemen, en wij willen dit, overeenkomftig het 

 uiterlijke waarnemingsvermogen , een zintuig noemen , 

 zonder juist te bepalen dat daartoe bijzondere werk- 

 tuigen vereischt worden, dan zou ook de ziel..,. als 

 voorwerp voor deze waarneming, nog daartoe be- 

 hooren. Dus zal het denkbeeld van Natuur alwe- 



der 



) ARISTOTELES deAnima 1. 1. 15.^. rekent dezelve, 

 hetzij dan in het geheel , of voor een gedeelte , tot hec 

 gebied der Natuurkunde. 



Q5 



