DER BURGERSTATEN. 179 



bandigheid den Jood maar al te vaak tot fchuldige 

 deelneming verleidden. Ja, net zou ligt niet moei- 

 jelijk zijn fporen van dezen godsdienftigen invloed 

 op de eerfte vorming der maatfchappijen , bij de 

 meeste oude ftaatsinrigtingen , aan te wijzen. Pries- 

 ters waren de eerfte befchavers van Egypte. De 

 oorfprong der Perzifche Magi verliest zich in de 

 hoogfte oudheid. De Bramin is edeler en nader aan 

 de godheid verwant, dan de krijgsman zelf, die de 

 kroon draagt. China's keizer is van hemelfche 

 afkomst; de Delai is een zigtbare God op aarde. 

 Ook onze Germaanfche voorouders hadden gemeen- 

 fchappelijke heiligdommen , eer zij algemeene op- 

 perhoofden bezaten ; en feestvreugde deed hunne 

 eeuwige wouden voor WODAN weergalmen , terwijl 

 een gewijde maagd hunne raadflagen en hunne veld* 

 flagen, voor geen klein deel, beftuurde. 



Ook de latere gefchiedenis doet eene zelfde ge- 

 fchiktheid van oude en half woeste menfchen zien , 

 om door den godsdienst en de godsdienftige feesten 

 tot maatfchappelijke vereeniging gebragt te worden. 

 Hoe had MAHOMED anders zijne wilde Arabieren ge 

 temd, zijne hoofdftad Mekka tot het middelpunt 

 van een onbegrensd rijk verheven ? Hoe hadden de 

 Kalifs nog zoo lang hunne woeste ftrijders beteu- 

 geld, en rijkdom, weelde en befchaving aan hunne 

 hoven tot zulk eene mate doen ftijgen ? Ja , wan- 

 neer wij het oog op Europa flaan , door den val 

 van het Romeinfche rijk, het opdoemen van woeste 

 volksftammen uit hunne eeuwige bosfchen en den 

 toevloed van ftaag nieuwe , onbefchaafde horden , in 



bar- 



