306 OVER DEN GEEST VAN ONZEN LEEFTIJD, 



ben, ook de wijsheid en wetenfchap fchijnen te 

 willen benaderen voor zich en hunne erven. 



Het is onvoorzigtig , ja het zou ten uiterfte 

 dvvaasheid zijn , den armen zaken te leeren boven 

 hunne kunde en behoefte , maar hoe onmogelijk 

 is het hier perk en paal , zonder hardheid en 

 zonder gevaar van onberekenbare fchade , te ftel- 

 len ! Opvoeding is , en moet blijven , een werk 

 van omzigtigheid en oordeel. Alles is niet voor 

 alien; maar uitgemaakt zeker is het, dat het on- 

 derwijs , vooral van lezen , fchrijven en cijferen , 

 en die van vaderlandfche taal , zang , gefchiede* 

 nis en aardrijkskunde , ook de vorm van hetzel- 

 ve, ontzettend veel gewonnen hebben in de laat- 

 fte dagen. Welk een onderfcheid! Bevorens de 

 fcholen donker en zonder lucht , de meestersj 

 ieder afzonderlijk leerling bij zich roepende , en 

 met dezen bij ukfluiting bezig , gard en plak ach- 

 ter zich , flechts leerende door angst en fchrik 

 n u ruime , luchtige en vrolijke vertrekken , ver- 

 vuld met lustige , aandachtige , gelijkelijk werkzame 

 en aan orde verbondene kinderen, bezig gehou- 

 den door die opwekkende en liefderijke leerwijze, 

 die gij in de openbare examina der armenfcholen 

 zoo dikwerf hebt opgemerkt, en welke mij, ondanks 

 eene gemeenzaamheid van twee en twintig jaren op 

 de fcholen zelve , nog dikwerf de tranen uit de 

 oogen perst , bij het diep gevoel, hoe veel genoe- 

 gelijker en doeltreffender het onderwijs van de la- 

 gere klasfe , bij de verbetering van het lagere fchool- 

 vvezen door den onftejfelijken WERTZ en anderen 



, 



