322 DE BESPIEGEL. W1JSBEGEERTE BESCHOUWD , 



die krachten zelve , den aard en trap van derzel- 

 ver ontwikkeling gadeflaan ; fchijnt him CICERO'S 

 loffpraak aan onderfcheiden bedenkingen onderhevig 

 te zijn. Hoe dubbelzinnig toch, zeggen zij, is de 

 getuigenis , welke de gefchiedenis geeft van den 

 geest , die de afgeloopene tijdvakken eens volks 

 bezielde ; een* geest , van gelaat en beteekenis 

 veranderende , naar mate men eene andere ftoffelijke 

 zijde der gefchiedenis aanziet , of uit onderfcheidene 

 oogpunten , als geleerde , als krijgsman , ftaatkundige , 

 als belijder van eenig bepaald godsdienftig leerftel- 

 fel, als wereldburger of wijsgeer de menfcbelijke 

 zaken befchouwt. Heeft niet , vragen zij , het 

 licht der waarheid, door de gefchiedenis ontfto- 

 ken , veel overeenkomst met een dvvaallicht , dat 

 den reiziger, die het volgt, in den nacht misleidt, 

 het fpoor doet misfen , op eenmaal uitgaat en in 

 dikke duisternis laat rondtasten, daar , waar hij de 

 meeste verlichting behoefde ? 



De gefchiedenis zou, naar CICERO, het voort- 

 leven der gedachtenis , het leven der geheugenis 

 zijn: maar is zy ook niet dikwerf de dood-des 

 verftands , dat , duizelig geworden van het flare 11 en 

 turen op denzelfden draaikolk, waarin zich de ge- 

 flachten en volken met de eeuvven verliezen, en 

 diep gebogen onder den last, welken het geheugen 

 der gefchiedkundigen nafleept, eindelijk fuft en weg- 

 kvvijnt in de armen des bijgeloofs, der ligtgeloo- 

 vigheid of dweeperij? Als leermeesteresfe des 

 levens is de gefchiedenis rijk aan lesfen en voor- 

 beelden. Maar hoe kan , hetgeen gebeurd is 5 ons 



eeni- 



