ALS ONTWIKKELING VAN DEN GEEST. 323 



waarborg geven voor between toekomftig 

 gebeuren zal ; daar dezelfde oorzaken , juist onder 

 dezelfde omftandigheden , nimmer wederkeeren , en 

 bij veranderde getfeldheid van zaken, tijden en plaat- 

 fen wel geheel andere uitkomften kunnen opleveren. 

 Als ftem der oudheid verkondigt ons de gefchiede- 

 nis , in orifterfelijke toonen , de daden der vorige 

 geflachien ; maar verkondigt zij ook het fabelach* 

 tige , geheimzinnige en onzekere dier oudheid zelve. 

 Zoo bevestigt zij helaas ! maar al te veel het gezegde 

 van THUCYDIDES, dat de menfchen de overleverin- 

 gen van zaken , die voor hunnen tijd, zelfs in hun 

 eigen geflacht, zijn voorgevallen , meestal op blind 

 geloof , zonder naauwkeurig onderzoek , aannemen 

 en voortplanten. 



Alle deze bedenkingen echter, te zamen geno- 

 men , hebben in mijn oog niet dat gewigt, dat zij 

 ons zouden kunnen overreden, om aan de waarheid 

 van CICERO'S loffpraak te twijfelen, en dezelve te 

 befchouwen als overdreven, meer gefchreven in den 

 hoogen redenaarsftijl , dan in den kalmen toon der 

 waarheid. Zekerlijk , wanneer men de gefchiedenis der 

 ftaten en volken in het groot e,n in derzelver onderling 

 verband befchouwt, als deelen van de gefchiedenis 

 der menschheid; zoo wordt men tot vraagpunten ge- 

 leid, waarop de gefchiedenis zelve, even als de god- 

 fpraken der ouden , dubbelzinnige antwoorden geeft. 

 Maar, gelijk wijze mannen zochten in te dringen 

 in de bedoeling der godfpraken en naar die bedoe- 

 ling dezelve uit te leggen; zoo leidt ons ook eene 

 wijsgeerige beoefening der gefchiedenis uit menigen 



VI. D. 3. IJ dool. 



