ALS ONTWIKKELING VAN DEN GEEST. 329 



do ftoffelijke of ligchamelijke wereld, van de krach. 

 ten en algemeene wetten der natuur, van het on- 

 derling verband der deelen , de oorzaken en eindoog- 

 merken van het gefcl>apene ; inaar inzonderheid de 

 overweging van den mensch , de natuur , eigen- 

 fchappen en vermogens der ziel , hare zedelijke 

 vrijheid en onfterfelijkheid. Wat overigens de 

 Ouden onder het goddelijke en menfchelijke ver- 

 flaan hebben, leeren ons de Socratifche gefprekken 

 van XENOPHON, en eenige daaruit ontleende be- 

 fchrijvingen bij CICERO. Ook blijkt zulks uit hunne 

 bekende drieledige verdeeling der wijsbegeerte in 

 de natuurhjke , zedeli/ke en redekavelende ; maar 

 vooral uit de drie redebegrippen van het 'ware , 

 goede en fchoone^ waarin zij den geheelen inhoud 

 der wijsbegeerte rangfchikten. 



Maar de kennis der goddelijke en menfchelijke 

 zaken 5 welke de wijsgeer beoogt , is eene weten- 

 fchappelijke kennis. Wat kan ik wet en? vraagt hij, 

 op welke gronden van zekerheid mijne overtuiging 

 vestigen , en de bijzondere deelen dier overtuiging 

 doorzien, als fchakels, die, aan elkander verknocht,. 

 de*ne keten van waarheden uitmaken ; als verbondene 

 deelen van een gebouw van menfchelijke kennis , 

 welks grondflag niet rust op bloote meeningen , op 

 (toute gisfingen, fcherpzinnige onderftellingen, hooge 

 waarfchijnlijkheden of blind gezag; maar op on- 

 wrikbare beginfels der rede ? Dit laatfte kenmerk 

 leidt ons tot de bepaling der befpiegelende wijs- 

 begeerte , als eene wetenfchappeli/ke redeleer der 

 goddelijke en menfchelijke zaken. Hierdoor onder- 



JJ4 fcheidt 



