ALS ONTWIKKELING VAN DEN GEEST. 33! 



befpiegelende wijsbegeerte zljn ; maar bet voltooid 

 menfchenbeeld zou terftond, van den eerften adcrntogt 

 af tot op den laatften polsflag , het beeld der 

 goddelijke rede zelve zijn; bet zou, als eene god- 

 fpraak , op iedere ' vraag van bet verftand en iedere 

 zucbt van bet hart, oogenblikkelijk vvaar en voile- 

 dig antwoorden. Thans echter , daar de rede, ge- 

 lijk ieder ander vermogen van den menscb , ver- 

 fcbillende graden van fterkte beeft , onderfcheidene 

 trappen van ontwikkeling , verfcbillende tijdperken 

 moet doorloopen, eer zij tot rljpheid komt, en 

 ook dan nog , becgeen zij is en worden kan , zelfs 

 bij de edelfte fieraden van ons geflacht, een fcha- 

 duvvbeeld is van *het hooge ideaal der voltooide 

 rede ; tbans is er eene gefchiedenis der befpiegelende 

 wijsbegeerte , die voorna.melijk zal moeten bevatten 

 de verfchillende trappen van de ontwikkeling der 

 rede , den invloed van uitwendige omftandigheden 

 op dezelve , baren voortgang, ftilftand of teruggang 

 in fommige (lukken en tijdvakken, en de verfchil- 

 letrde pogingen der wijsgeeren , om zich te ver- 

 heffen tot het ideaal der ware en volmaakte rede. 

 Docb zoo komen wij tot het begrip eener gefchie- 

 denis van den menfchelijken geest. 



De geest, of dat wezen in ons, dat gevoelt, 

 denkt en wil , heeft wel in 'zich zelven de be- 

 wustheid van e'dn perfoonlijk beftaan, van edn hoofd* 

 vermogen; maar dat hoofdvermogen draagt, als (lam, 

 verfchillende takken , die zich verre uitbreiden 

 naar de zinnelijke en bovenzinnelijke wereld. 

 Wie kent niet de drie hoofdvermogens , van ken- 



IJ 5 nis , 



