ALS ONTWIKKELING VAN DEN GEEST. 333 



bereiken, immers zoo nabij te komen als zulks mo- 

 gelijk is. Maar ook bij deze zoowel als alle andere 

 menfchen heeft de ontvvikkeling der zielsvermogens 

 zekere tijdperkeh des levens , volgt zij bepaalde 

 natuurwetten, en rigt zich inzonderheid naar plaat- 

 felijke en tijdelijke omftandigheden , waaronder de- 

 zelve gefcbiedt. Het kind bijv. , leeft nog zoo 

 geheel in de zinnenwereld, dot bet naauwelijks voor 

 iets anders oog en oor heefc, dan voor hetgeen 

 door uiterlijken glans bekoort, de zinnen flreelt en 

 het gevoel voor bet grobte en verhevene opvvekt. 

 In zijne fpelen heerscht vooral de verbeeldings- 

 kracht, de zucht ter 'navolging en uirvinding. De 

 kracht en verpligting van zedelijke wetten vermag 

 het kind nog niet te bevatten, maar zijne gehoor* 

 zaamheid rust op gezag. Tot het wikken en wegen 

 van gronden en tegengronden , tot een eigen vrij 

 onderzoek der waarheid, is het verftand des kinds 

 nog niet rijp genoeg ; maar het eenvoudig kinderlijk 

 hart heeft den fchoonften aanleg tot gelooven , en 

 het gelooft op gezag van ouders en leermeesters, 

 Bij den jongeling ontwaakt het gevoel van vrijheid; 

 ondragelijk worden hem de banden van blinde ge- 

 hoorzaamheicl ; onverftandig een geloof zonder rede- 

 lijke overtuiging. Hij nadert tot den mondigen leef- 

 tijd, waarin de mensch, van ouderlijk opzigt en 

 voogdijfchap ontflagen , uit eigen oogcn wil zien, 

 en zijn eigen weg wil bewandelen , het tijdperk 

 der verlichting, het tijdvak der burgerlijke, zede- 

 lijke en godsdienftigc vrijheid. Met hettwintigftejaar, 

 zegt een voornaam fchrijver , komt gemeenlijk eerst 



de 



