J U R I D I C A, 15 



viguerant , tain exigua et arcta jus dicentium fue- 

 rat potestas , ut nil aliud illis attcndere liceret , 

 nifi hoc tantum , an actio , quam actor ore fuo 

 protulerat , ex legitimo aliquo orta fuisfet negotio ; 

 an ilia justd formd propofita , nequc ipfo jure fub- 

 lata jam fuisfet. Quae tria fi concurrerent, reus , 

 nullo tutus aequitatis praefidio, necesfano con- 

 demnandus erat. Inductis autem formulis mirifice 

 adaucta est Praetorum auctoritas. Nimirum ab eo 

 inde tempore haud atnplius arctis actionum , ipfis 

 legibus defcriptarum , aut faltem anxie ad legum 

 verbum accommodatarum , finibus circumfcribeban- 

 tur. (i). Ipfi jam actionum formulas Edictis 

 fuis proponere coeperunt (2); quo quidem jure 

 ita ufi funt , ut, omni actoribus actiones fuas 

 ore intendendi (3) facultate ademta, ipfi certas con- 

 cederent formulas, ex quibus judices praetorid 

 auctoritate conflituti fententias ferrent (4). 



Quamvis autem fortasfe primis quidem tem- 

 poribus , in dandis negandisve formulis folarum 

 antiquarum actionum defenfionumque rationem ha- 

 buerint , mox tamen in ipfo formularum more 



egre- 



CO Vid. Gajus IV. 1 1. Cf. porro L. 3. ff. orb. furtim 

 citf* Vat. Fragm. p. 87. 



(O Cf. Cic. verr. III. 65 



(3 Ita enim legis actionum aetate fieri folehat. Vid. Gajus , 

 IV. 16, u , 24- 



(4) Vid. Gajus, VI. 31. Cf. Formularum excmpla ap. G a- 

 jam, IV. 40. fqq. 50 fqq. 



