O R A T I O, " S 



perstes potestas ecclesiastica , quasi collapso orbe earn unana incolumem atlin- 

 gere ruiuae non potuissent. 



Quanta aulem nunc JUi ex ipsa ea incolurailate majestas! Quanta nunc 

 auctoritas illorura , quibus non reiigionem tantum , verum et iaslitutionem , 

 humanilatem, omniaque fere vitae civilis commoda barbarae gentes debebant! 

 Qui benefieiis antea creverant , illi nunc beneficia dispeusabanl ipsi , et, qui 

 se principibus pares aliqnando tantum et cunctanter anfea dixerant , eosdem 

 nunc, Dei vicarios, dominos cuncti fere Europae priucipes venerabantur ; 

 paucis quidem jugum illud abjicere conanlibus, verum eo fere semper even- 

 tu , ut et amissam vim mox sub imbecilliori successore facile ecclesiastici re. 

 cuperarent, et in ipsis victoriae successibus Principes illi non ecclesiaslicorum 

 quidem, sed ecclesiae tamen auctoritatem supremam agnoscerent. 



Nee profeclo, quae per seculorum seriem alle radices egerat opinio , earn 

 unus poluit eventus evertere. — Itaque fregit quidem et labefaclavit ecclc 

 siasticam potestatem rautata seculo XVI rerura ecclesiasticarum in nonnulliS' 

 Europae civilatibus ratio, sed non sustulit. — Neque sic erant ab omni ara« 

 bilione remoli, qui novae nunc rerum conditionis auctores atque patroni ex- 

 stiterunt, ecclesiastici omnes, ut omnioo nullam pristinae aucloritatis vim sibi 

 relinere voluerint, 



Mansit igitur ex anliqua rerum conditione etiam illis in civitalibus pristi« 

 num inter ecclesiam et imperiura vinculum ; et vel propter id ipsum, qui 

 parlicipes esse imperii diutius uon poterant , tales in eo administrando saepe 

 erant cousiliarii, ut, quae major fuerit, bacc occulta, an manifssta ilia altera 

 auctoritas, nemo facile affirmaverit. 



Atque baec quidem ad aetatem usque nostram Europaearum reram rati» 

 fuit, ut Theologicum fere, sive elhicum, si malilis, omnium civilatum quasi vi- 

 tae principium dici potuerit, donee ultimo seculo exeunte adeo fuerint in op- 

 positam ralionem omnia repente mutata ,, ut il'ius quoque mutalionis paulo- 

 allius repeli caussas ac principia debere facile appareat. 



Et sane ila revera sese res habet. Eidem illi adversario tandem quod dixi- 

 mus principium. succubuit, quem primum sibi eontrarium ante octo uuuc fere- 

 Aecula erat expertumi A ^ Cun» 



