UESPONSIO AD^QUAESTIONEM JURIDIGA^*. I? 



Sorte lecti, qui, ab omni tnagistratu de caetero deStituti, nil nisi nudam de contro*. 

 versiis, ab Archontibus propositis, notionem habebant, cessante post sententiatn offi- 

 tio. Singuli Archontes caussas, ad suam jurisdictionem pertinentes, in hisce tribuna* 

 libus dijudicandas , lis defereliant , iisque, inchoato examine, praesidebant ( i j. 



Caussae publicae privaraeque majoris momenti agitabantur in celeberrimo Heliasta- 

 rum tribunali; in gravissimis autem caussis, judices, aliis tribunalibus adscript], saepe 

 i magistratibus adjungebantur Heliastis , ut ita mille , duo millia, quin et sex millii 

 j^udicutn interdum judicaverint (2). Caussa perorata secundum plurium suffragia fcre- 

 batur sententia eaque, in disceptationibus quidem civilibus, naturae negotii, quod age- 

 batur, accommodata. In criminalibus non tantum de facto judicabant, verum etiam do,, 

 poena irroganda, si certa quaedam legibus non esset scripta. .. , , 



Verum haec de Atheniensium re judiciaria dicta sunto (3): de Romanis jam videa- 

 mus, quorum judicia multo majorem etiam cum hodiernis juratorum judiciis habeat 

 sitnilitudinem. 



Apud Romanos autem certa juris dicendi ratio judiciorumque ordiuatio a tempore 

 XII Tabb. primum videtur repetenda; antea €nim, regiis (4) legibus obsoletis, Coss. 

 pro lubitu, sive ipsi exarbitrio, jus dicebant , sive Senatoribus controversiarum cogai- 

 tionem deferebant (5), quamvis ex lege Valeria ab eQrum sententia ad populum pro? 

 vocari potuerit in caussis criminalibus (6). 



Latis itaque XII Tabb. invaluit, ut magistratus (7), primum Consules, deinde quo- 

 ^ue Praetores, de facti quaestionibus privatis judices darent homines privates (i8), 

 Eundemque morem in publicis judiciis servabant extra ordinem creati parricidii Quae* 

 stores, ut scilicet de criminibus cognoscerent per judices e privatis lectos (9); isque, 

 ct post institutas quaestiones perpetuas, fuit retentus (lo). Judices autem illi, aPrae- 

 tore aut Quaestore in caussis, cum privatis turn publicis, consticuti, homines erant 



pri- 



(i) Cf. i. nits. ContaUhsimi vsa Iftt, cum de bee. Ieco« turn de toto capitis hujus argomento, cap. t« 



(2) P^Hux VIII, 10. S. isj* et Lysias in Agorat. p. a»4. ' 



' Cs) Qui phira cutrft, adeat BartheUmyum, Voyage du jeune Anacharsis, T. II, C. '5, l6 et 17. *" ■* 



(4) Sub regibjs flucuasse videntur judicia. Cf. Ileineccius Antiq. ad tit. Inst, de Publ. Jud. S- "• ^" 



<5) I- 2. S» 23. ff. de O. J. (6) Livl»s II, 8. Dion. Hal. V, ai6. 



(7) Quin et reUqui nisgistratus qui consulari poissiate praeerant Reipubl. T. c. Decemviti, Trlbuni Mi* 

 tltares, noimunquai et Dlctatores, Cf. lUinecciui 1. c. S. 3- 



4<8j Eorum jam mi^iio in Fragmento XII. apud Pothitr , Tab. !« 2, 91 



(») L. 9. S. 2J. ff. de O. J. 



(i-o) Quod ex singulis fete Ciceronis a^paret orationibus. -/-w— lU. ..-kxj 



c 



