KESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 31 



qne tnulti temporis dispcBdio , reique familiaris injuria possint curare. Eandem 

 praeter^a festinationem siiadet, quod a juratorum patronis tantopere jactari solet, cor* 

 ruptelae periculum. Sed lit verum fateamiir, dum ita juratis idoneum deliberandi tern- 

 pus negarunt, medicinam malo pejorem attulerunr. Medii quippe aevi temporibus, 

 quibiis ea judicandi forma invaluit, festinatio ilia parum kabebat incommodi, cum bar-- 

 barts judicibus nee tempos erat nee animus caussis cognoscendis diutius vacandi , ac 

 praeterea litcs pleraeque faciles erant dijudicatu, eorumque captui accommodatae ac, 

 si qua forte caussa magis ardua iucidisset, ea certamine singular! aliove Dei, quod 

 dkrebatur, judicio decidebatur. Nostra vero aerate, qua de fraudibus et insidiis occul* 

 tisque criminibus frequentius quam olim est judicaudum, equidem absurdum existimo, 

 judicem cogi, qui difficillimam maximique momenti controversiam ita festinanter, ac 

 velut in transitu, decidat. Etenim primo omnium ita oportet ordiuari judicia, ut ni- 

 hil impediat, quominus lites juste diriniantur, posterioris vero curae est, ut quantum 

 fieri possit brevissimo ttmporls spatio ad exitum perducantiir. Quodsi autem in omni 

 judicio, imprimis criminal! (i), improbanda est festinatio, in iis certe omnium maxi*' 

 me est periculosa, in quibus nuUa potest admitti ad alium judicem superiorem pro- 

 vocatio. Haec autem a juratorum judicio adeo est aliena, ut primum ejus principium 

 evertat, quo verum babetur, non quod legitime sit probatum, sed quod intima jura- 

 torum animi suadeat conscientia. N-e quis vero dicat, in subito illo liominum , indole, 

 rooribus , conditione et cultura plane diversorum, consensu, gravissimam quandam ve- 

 ritatis notam esse repositam. Haud leve scilicet constantis illius concordiae momentuiH 

 est, quod, donee sententiam jurati pronuntiaverunt , cibus, potus , ignis et lumen iis 

 denegentur. Si vero strictam hujus legis remittas observantiam , altercationibus, quibus 

 inter parietes tempus terunt, defatigati, tandem ad concordera opinionem accedere co- 

 guntur. Haec sane consentientis illius judicii momenta sunt efficacissiraa, sed anne pa- 

 riter sint utilia, ea de re quidem vebementer posset dubitari. Hoc scilicet modo, non, 

 qui aliis de sententiae suae praestantia justis persuadeat rationibus , victoriae palmam 

 auferat, verum, qui inediae, sitis, frigqns j>rae caeteris sit patientior, minusque sui 

 taedium experiatur (2), 



Verum ex accuratiori hacce rei consideratione jam satis, nl fallor, intelligitur, quara 

 vanum 'it illud et inane libertatis praesidium, quod liberis civitatibus in judiciis ju- 

 xatis vulgo repositum esse dicitur. 



Hit 



(i) Nulla s»tis de vita heminis cunctatio longii est. 

 (-2^ Vid, van Nes, d. diM. p. lUt 



E 



