5» 



HENRICI CO 



Francia, inter prima rerum conversionis initia, tantopere efFerebatur, si populi scilicet 

 opinionibiis leges per omnia accomraodentur. Etenim, per rerum hominuraque conii-^ 

 tionem, nunquam obtineri ejusmodi plena potest c«ncordia» cum nimis vanae, ninii^ 

 absurdae sint, in plerisque juris crimiualis partibus , opiniones multitudinis. 



Ad eas, tanquaui aiiram popularem , sine dubio vela sunt aptamia, nee tamen ideo 

 in piippi scdeat clavumque multitudo teneat. 



Nee plus proleeeris poena non accurate definienda, sed libero quodam arbitricr jndici 

 relinquendo, ita ui certi tantum fines ei constituantur, quos a neutra parte liceat egre»- 

 di. Primum eiiim poenae nonnullae ita sunt comparatae, ut ipsa earum natura gra- 

 dum dcfiniat, qui vix augeri aut minui possit, quemadmodum poenae v. c. capitales.. 

 Deinde vero mtq'us plerumque est intervailum , quo populi opiniones a rei veritate se- 

 parentur, quani ut liberrimum, quod iudici i>ossit permitti, arbitrimn in eas cum kgU 

 bus in GOHcordiam redigendas vim ullam habeat (i). 



Em scilicet hoc ipsius naturae vitium , quod ita demum radicitus possit evelli, si 

 leges inter ac pnvatas hominum opiniones pax sempiterna componatur, ac vel leges ad 

 inania quaevts multitudinis commenta legisktores adaptent, aut suam ipsorum pruden- 

 tiam imperitae multitudini impertiantur. 



Vidimus, juratorum judicia ad strictam plenamque legum exsecutionem^ natura sua pe* 

 nitus esse inhabilia. Jam paueis ostendere conabimur, insuper in eultiori quaque civi- 

 tate, quae legibus utatur indoli suae aecommodatis, ipsam facti eonrroversiam , juratis^ 

 commissam , innumeris juris quaestionibus adeo esse implieitam , ut non nisi a juri» 

 peritis possit dijudicarr. 



Omnis nimirum legis criminaKs applicatro duabus hisce quaestionibus absolvitur: air 

 reus est noxius? et qua poena noxius est prosequendus? Haec sine uUo dubio mera 

 est juris quaestio, quippe quae rn sola versatur consecutione juridiciali, vi legis cuia 

 facto conjungenda. Ilia vero, quatenus non juritlicialem facti effectum sed ipsura fac- 

 tum respicit, merito facti quaestio vocatur. Sed licet ita in facto versetur, re pro* 

 pius considerata , simul juris qaaesttonem coiuinet. Cum enim oporteat, ut ea homi- 

 ' jlis actio , quae poena possit dici prosequenda y lege poenali sit comprehensa , casque 

 'eonditiones et notas contincat, quae lege requiruntur: una ilia facti quaestio duas ite- 

 liua partes complectitur } quarum priori q^uaeritur^ num de certi cuj.usdaia facti histo* 



ti- 



(i) I», Ib exemple mcdo «llegato, falsi testimonii, nil quidquam td' rem fecisset, Tjfnim so anni simpll- 

 ' «iKr cs»eiit defiditi, an vero *tgintl v. c. ac lo aiini, tanquam termiDi, cueai cofisiuutu Publioi icilicel 

 .•^iiu»i vel uiiUun pocoam, vel carcerem uaius aut duorun volebu meiuiuoik 



