RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAIvr. s$ 



que momentis, defensor facile juratos in suam partem pertraxerit, maxime cum accu- 

 sator dolls et artibus honesie uti non possit, ac in mitiorem pkruraqiie partem proni 

 sint juratorum animi. 



At si perieuli pknae sunt accusatoris ac defensoris orationes, muita magis lubrica 

 est ea controversiae expositio, quam, peracto examine, cum juratis communicare solet 

 praeses. Hujus^ nimirum est, dispersas examinis partes, dispersa loca congerere, int 

 brevem conspectum redigere, juratisque ob oculos ponere: decidendi momenta debet ex ^ 

 ponere , militantiaque utrimque argumenta adferre , legitiraasque notiones explanare, 

 quibus, in dijudicanda facti quaestione^ opus est. Sed ipsi huic praesidis ofBcio gra- 

 vissimum inest periculum, gravissimum item argumentum , quo juratorum impugnemu* 

 patronos* 



Naturali sciliset illi rationi judicium tribuitur, quod a simplici ejus et nativa vi 

 fides, iiuegritas, perspicacia et Veritas sit exspecrauda: attamen docta et subacta JCti 

 ratio dux ipsi et magistra adjungitur. Ex nuda- factorum natara liaurienda est persua* 

 sio, at speculum naturali raiioni objicitur, in quo naturae velut imaginem intueatur. 



Denique quanto tandem studio-, qua intentione praesidem jubeas^ ne suam ipsius 

 opinionem declarer, vix aut ne vix quidem effici poterit, ne alicubi ilia pelluceat. Its 

 vero, quemadmodum supra ostendimus,, totum judicii jurat! principium evertitur. 



Si contra praeses s-tatum quaestionis sic exponat , ut nullum ejus judicium appareat, 

 Srritum prorsus evadit illius oificium. Quis enim quaeso est, qui existimet, arduam illau» 

 legum scientiam ,. arduam magis eas applicandi peritiara , non nisi multorum annorum stu- 

 dio et usu comparandam, angustis hujusmodi orationis terminis ita posse comprehenctt 

 er cum imperitis communicari. Exponas mercatori vel militi doctrinam imputationis, ex« 

 planes ei doll notiones j portentum sane fuerit, si vel latum unguem profeceris. 



Earn juratorum imbecillitatem in Anglia cum ipsi plerumque sentiunt, turn vero 

 praesides ita cognitam habent, ut hi plerumque sua* opiniones satis aperte itlis signi- 

 ficent, juratique a praesidis orependeant» dictatamque ab eo sententiam judicando re- 

 sonent (i)» Brevi, si liberum planeque sibr relietum sanae, licet non cxcultae, ratio- 

 nis lumen, gravissimum fidei, veritatis et justitiae pignus contineat , qui tandem fit, ufi 

 nullis non recentiorum populorum legibus libertas ilia quodammodo sit delibata. 



Om- 



( »> In Anglia quidera judicis ilia controversiae expositio ideo praecipuum tenet locum , ut ex cognito jn* 

 iicis. qui session! pracfuturiis est, charictere ae litiutn exitu conjecturae capiantur, ipsique aileo raaiefici, iibi 

 judiccm sevcriore'n ia^proxiinam sessionem designatura esse compeiiunc, fugam arripiant, ac simul ac miti^r 

 •hex vcnerit, spontc ledeant. Cf. Fmeriaeh, op. o p. 194* 



