RESPONSIO AD QUAESTIONEM JUR.IDICAM. (f^ 



iiistoricam fidem (^zekerheid') ^ discriinen. Mathematica nimirutn fides ita est compa- 

 rata , ut , quod ei adversetur , id locum habere nequeat. Earn non uisi illis in caussis 

 assequi possumus, in quibus argument! naturam penitus ha.beinu6 perspectam , atqae 

 ex illius proprietatibus ipsam derivare licet probationera. Eara, praeterquam in ab« 

 stractis illis notionibus, cogitatione sola inforraatis, quibus mathematicae nituntur di» 

 sciplinae, nobis comparare non possumus, adeoque in.legibus quidem ferendis applicau- 

 disque, ac si nulla prorsus adesset, praetermittere possumus. 



Historica fides contra nunqiiam adeo potest esse indubitata,. ut contrarium ejus v«» 

 rum esse non possit, semperque ea erroribus manet obnoxia. Nitltur quippe sensuutn 

 observationibus ct perceptionibus, aliorum testimoniis, agriitione et conclu&ionibus, in 

 quibus omnibus multis opu« est cautionibus, latusque patet campus erroribus. Utrius- 

 que discrimen in eo est positum , quod ilia certum quoddam internum contineat, con- 

 venieniia notionis cuai- semet ipsa, sen nniversali veritate constans, haee vero certuni 

 quoddam comprehendat externum, quod in cogitationis cum facto, extra nosmet posito » 

 convenientia versatur, atque in particular! quatlam et indivisa veritate suum habet fuii* 

 " damentum. 



Jam vero haec, qua tandem rarione, reguHs possit adstrirvgi? quomodo ante definia- 

 tur id, quod in unaquaque caussa obp^enienti diversum est, ac natura sua non potest 

 non esse diversum? Quaecumque leges itaque probationum reguhs CMistituunt, aut 

 I'atfus patent, quam par est, aut (i) arctius, nee minus favoris afFerunt nocentibus, 

 quam periculi innocentibus. Veritas nimirum non in ipsis rebus est posita , sed in 

 convenientia judicii nostri cum ea, quod factum est^ ea non potest vinculis alligari, 

 nee altera caussa alteri aequari. Si jam intima judicis conscientia omnia comprehendit 

 momenta, quae veritatem patefacium, cur alia requiramus, sin minus, unde ea quacso- 

 petamus? 



Cum itaque nee dari possint nee debeant probationum regulae, sed judex ex pro- 

 priis sensunm perceptionibus, ex rei responsis, testiumque assertionibus, ex eorum 

 habitu, afFectibus reliquisque sigiiis et indiciis privam sibi propriamque informare de- 

 beat persuasionem ; quicumque sanis sensibns integroque gaudet judieio, pariter, quid 

 factum sit, quid non, dijudicare deque rebus sibi persuasionem informare potest. 



Quicumque scilicet in hominum vivit societate, assidua utilitatum communione aut 



re« 



(t) Bricfwissellng, p. 4^2 r\<\. Nes hahet quo negatfva ilta proband! ratio, quam extollere jolent, reis 

 favere videatur. Quod enim inde beneflcmm habent, ubi ab ad/er»ario aliquid probandum est, id Braxiio» 

 rejiendunt iacommodo, cum a sua parte aiiquid prvbare cupium. 



13 



